Vliegen met verstopte holtes: zo voorkom je bonkende oren en druk in je hoofd

Je koffer is gepakt, je paspoort ligt klaar en mentaal lig je al aan het zwembad. Alleen je hoofd werkt niet zo lekker mee, want je neus zit dicht, je oren voelen dof en bij elke keer bukken bonkt je voorhoofd alsof er iemand van binnenuit op klopt. Dan komt al snel de vraag: kun je eigenlijk wel vliegen met verstopte holtes?

Bij milde klachten kan dat vaak wel, maar comfortabel is anders. Vooral tijdens het opstijgen en landen kunnen verstopte neusbijholtes en oren flink protesteren door de snelle drukveranderingen in het vliegtuig.

Waarom vliegen met verstopte holtes zo vervelend voelt

Dat drukkende, bonkende gevoel komt niet uit het niets. In je middenoor zit de buis van Eustachius, een verbinding tussen je oor en je neus-keelholte. Die buis helpt om drukverschillen gelijk te trekken. Bij een verkoudheid, allergie of bijholteontsteking kan het slijmvlies opzwellen, waardoor die doorgang minder goed werkt. Het gevolg? Je oren ploppen niet goed open, je hoort doffer, je krijgt oorpijn of je voelt druk rond je voorhoofd, wangen en ogen.

Ook je bijholtes kunnen flink opspelen. Bij een bijholteontsteking ben je meestal neusverkouden en kun je pijn of druk voelen in je gezicht, vooral bij bukken, kauwen of voorover hangen. In een vliegtuig moet de lucht in je oren en holtes zich snel aanpassen aan de veranderende luchtdruk. Als alles al gezwollen en verstopt is, lukt dat minder soepel. Daardoor kan een gewone verkoudheid in de lucht ineens een stuk heftiger voelen.

Kun je vliegen als je verkouden bent?

Bij een lichte verkoudheid zonder koorts, heftige pijn of ziek gevoel kun je vaak wel vliegen, al kan het behoorlijk onaangenaam zijn. De meeste klachten ontstaan vooral tijdens het opstijgen en landen, omdat de luchtdruk dan het snelst verandert. Ben je alleen wat snotterig, maar voel je je verder redelijk, dan kom je er met wat voorbereiding vaak doorheen. Denk aan kauwgom, water, zoutoplossing en eventueel een kortdurende neusspray als dat voor jou werkt.

Heb je vóór vertrek al flinke pijn? Dan is het een ander verhaal. Bij hevige oorpijn, koorts, een oorontsteking, ernstige bijholteklachten, aangezichtspijn of plots minder gehoor is het slim om eerst medisch advies te vragen. Thuisarts adviseert bij een dicht oor onder meer contact met de huisarts bij veel pijn, koorts, ziek zijn of plots gehoorverlies.

Oorpijn tijdens vliegen voorkomen: begin al vóór vertrek

De grootste fout? Wachten tot je oren al dichtzitten. Juist tijdens taxiën, opstijgen en landen wil je de buis van Eustachius aan het werk houden. Slikken, gapen, kauwgom kauwen of op een snoepje zuigen kan helpen, omdat je daarmee de spieren rond die buis activeert. Zo kan de druk makkelijker worden verdeeld. Begin dus al vóór het opstijgen en herhaal het ruim voordat de daling wordt ingezet.

Drink tijdens de vlucht regelmatig kleine slokjes water. Niet omdat water je holtes ineens opent, maar omdat droge vliegtuiglucht je slijmvliezen extra kan irriteren. Bovendien slik je door die kleine slokjes vaker, wat weer kan helpen om de druk in je oren beter te reguleren. Alcohol kun je beter laten staan als je al verkouden, uitgedroogd of gammel bent.

Wanneer helpt neusspray bij vliegen met verkoudheid?

Een zoutoplossing kan vóór en tijdens je reis helpen om je neus wat vrijer en minder geïrriteerd te houden. Het maakt taai slijm wat makkelijker los en kan droge slijmvliezen verzachten. Je kunt een kant-en-klare zoutwaterspray gebruiken of je neus spoelen met een zoutoplossing. Verwacht geen wondermiddel dat je holtes in één keer volledig opent, maar het kan wel net genoeg lucht geven om drukverschillen beter te verdragen.

Bij een echt verstopte neus kan een neusspray met xylometazoline tijdelijk verlichting geven. Dat kan handig zijn rond een vlucht, vooral vlak voor het opstijgen en, bij een langere vlucht, opnieuw voor de landing volgens de gebruiksaanwijzing. Gebruik zo’n spray alleen kortdurend en niet langer dan 7 dagen achter elkaar. Anders kan je neusslijmvlies geïrriteerd of beschadigd raken en kan je neus juist opnieuw verstopt blijven.

Helpt klaren tegen druk in je oren?

Een bekende truc tegen druk op je oren is voorzichtig klaren, ook wel de Valsalva-manoeuvre genoemd. Je knijpt je neus dicht, houdt je mond gesloten en probeert zachtjes uit te ademen. Dat kan helpen om de druk in je oren gelijk te trekken. Het sleutelwoord is wel: zachtjes. Je hoeft geen luchtbed op te blazen. Te hard persen kan juist extra pijn of druk geven, zeker als je oren al gevoelig zijn.

Heb je oorproblemen, hartklachten, bepaalde oogproblemen of twijfel je of klaren voor jou verstandig is? Vraag dan eerst advies aan een arts. Voor veel mensen is slikken, gapen, kauwgom kauwen of kleine slokjes drinken een mildere manier om de druk te helpen reguleren.

Allergie, hooikoorts of verkoudheid: maakt de oorzaak nog uit?

Ja, want de aanpak kan net wat verschillen. Komt je verstopte neus vooral door hooikoorts of allergie? Dan kan het slim zijn om je allergiemedicatie goed te timen. Antihistaminica of een neusspray tegen allergische klachten kunnen helpen als allergie de boosdoener is, maar begin niet zomaar op de gok met van alles vlak voor vertrek. Gebruik wat je normaal al veilig gebruikt en overleg bij twijfel met arts of apotheker.

Wees vooral voorzichtig met orale decongestiva, dus tabletten die je neus tijdelijk minder verstopt kunnen maken. Die zijn niet voor iedereen geschikt, bijvoorbeeld bij hoge bloeddruk, hartritmestoornissen, hartziekten, zwangerschap of mogelijke wisselwerkingen met andere medicijnen. Een huisarts of apotheker kan vaak snel met je meekijken wat in jouw situatie verstandig is.

Drukregulerende oordopjes in het vliegtuig

Drukregulerende oordopjes kunnen voor sommige mensen prettig zijn. Ze filteren de luchtstroom naar je oor, waardoor de drukverandering geleidelijker kan aanvoelen. Dat kan vooral fijn zijn als je snel last hebt van pijnlijke oren tijdens landen. Ze lossen een verstopte neus of bijholteontsteking niet op, maar kunnen de scherpe drukklap wel wat dempen.

Heb je een voorgeschiedenis met oorproblemen, buisjes, ooroperaties of ernstige oorontstekingen? Overleg dan liever eerst met een arts of KNO-arts voordat je erop vertrouwt. En let op: oordopjes werken het best als je ze op tijd gebruikt, dus niet pas als je oren al potdicht zitten tijdens de landing.

Vliegen met een verkouden baby of kind

Vlieg je met een baby of jong kind dat verkouden is? Dan geldt hetzelfde principe, maar zij kunnen natuurlijk nog niet bewust klaren. Laat je kind tijdens opstijgen en landen drinken, sabbelen of slikken, bijvoorbeeld aan borst, fles, beker of speen. Zo wordt de buis van Eustachius vaker geopend en kan de druk beter worden verdeeld.

Bij koorts, sufheid, slecht drinken, duidelijke oorpijn of een vermoeden van een oorontsteking is het verstandig om vooraf met de huisarts te overleggen. Kinderen kunnen niet altijd goed aangeven wat ze voelen en oorpijn door drukverschil kan tijdens een vlucht behoorlijk heftig zijn. Liever één keer te vroeg advies vragen dan met een ontroostbaar kind tijdens de landing zitten.

Wat je beter niet doet vlak voor je vlucht

Hard snuiten vlak voor vertrek klinkt logisch, maar is niet altijd slim. Het kan juist extra druk geven. Snuit liever rustig, neusgat voor neusgat en combineer dat eventueel met zoutoplossing of een kortdurende neusspray als dat voor jou fijn is. Ook eindeloos doorgaan met xylometazoline omdat je vakantie nog maar een paar dagen duurt, is geen goed idee. Langer dan een week gebruiken kan je neus juist afhankelijker en verstopter maken.

Ga ook niet slapen tijdens het opstijgen of landen als je snel last hebt van je oren. Als je slaapt, slik je minder vaak en merk je drukopbouw later op. Blijf liever even wakker, kauw op kauwgom, neem kleine slokjes water en probeer je oren rustig open te houden.

Wanneer kun je beter niet vliegen met verstopte holtes?

Soms is niet vliegen echt verstandiger. Denk aan ernstige verstopping waarbij je oren niet kunnen klaren, veel oor- of aangezichtspijn, koorts, ziek zijn, een actieve oorontsteking, heftige hoofdpijn, plots minder horen, duizeligheid of recente ingrepen aan oor, neus, keel of gezicht. Ook als je vaker ernstige oor- of bijholteproblemen hebt, is het slim om vooraf advies te vragen. Vliegen mag soms technisch gezien wel, maar dat betekent niet dat het verstandig of pijnvrij is.

Blijven je oren na de vlucht dicht, heb je flinke pijn, duizeligheid, oorsuizen, vocht of bloed uit het oor, koorts of plots minder gehoor? Dan is dat geen normale nasleep die je eindeloos hoeft uit te zitten. Neem contact op met je huisarts, zeker als klachten aanhouden of erger worden. Je vakantie begint tenslotte leuker zonder bonkend hoofd, dichte oren en spijt ergens boven de wolken.

Bronnen: Thuisarts, Mayo Clinic, Heatlhline

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Wil je bijdragen aan ons onderzoek naar eetgedrag, lichaamsbeeld en mentale gezondheid? Hier vind je de enquête!