Vrouwen hebben door hormooncyclus sommige dagen meer kans op blessures
Getty Images
Vrouwensport groeit razendsnel. Van volle stadions in het vrouwenvoetbal tot wereldrecords op de baan: vrouwelijke atleten staan steeds vaker in de spotlights. Met die groei komt ook een groter gesprek op gang over een onderwerp dat jarenlang onderbelicht bleef: de invloed van de hormonale cyclus op prestaties én blessures.
Topsporters zijn gewend om af te zien maar soms is het niet de klim, het weer of de tegenstanders die een wedstrijd zwaar maken. Wielrenster Demi Vollering merkte het tijdens wielerparcours Luik-Bastenaken-Luik. Voor de camera gaf ze toe "dat de vrouwelijke hormonen niet meewerkten". Ook Jutta Leerdam sprak eerder openlijk over hoe haar menstruatieklachten, zoals duizeligheid en extreme vermoeidheid, haar bijna uit de race haalden.
Hun verhalen maken duidelijk wat veel vrouwen herkennen: je hormooncyclus bepaalt meer dan je denkt. En dat gaat verder dan alleen je energie of humeur. Uit onderzoek blijkt dat je cyclus niet alleen invloed heeft op hoe fit je je voelt, maar zelfs op de kans om een blessure op te lopen.
Hormonen op de speelvloer
Iedere sporter weet: er zijn dagen waarop het gewoon niet loopt. Maar voor vrouwen kunnen hormonen daarbij een flinke rol spelen. Niet alleen in hoe fit, energiek of gefocust je je voelt, maar ook in de kans op blessures. Sportartsen en gynaecologen signaleren steeds vaker dezelfde patronen. Rond de eisprong, als oestrogeen piekt, worden pezen en banden letterlijk wat 'losser'. Handig voor flexibiliteit misschien, maar minder goed voor de stabiliteit van gewrichten. Resultaat: een verhoogd risico op bijvoorbeeld kruisbandblessures. Ook vlak vóór de menstruatie is de kans op spierblessures significant hoger, zo blijkt uit recent onderzoek bij een Engelse Women’s Super League-club.
Onderzoek bevestigt de link
Deze driejarige studie met vrouwelijke profvoetballers laat zien dat speelsters zes keer meer kans hebben op een blessure in de dagen vlak vóór hun menstruatie. Tijdens de menstruatie zelf was het risico juist het laagst. Daarmee doorbreekt dit onderzoek de mythe dat “ongesteld zijn” per se het slechtste moment is voor prestaties. Ook andere wetenschappelijke onderzoeken laten zien dat hormonale schommelingen effect hebben op spierkracht, neuromusculaire controle en zelfs lichaamstemperatuur. Kortom: het vrouwelijk lichaam is continu in beweging en dat vraagt om een flexibele aanpak in training en coaching.
Elke fase telt mee
De menstruatiecyclus kent grofweg vier fases en in elk van die fases reageert het lichaam anders op training en belasting:
Menstruatiefase (dag 1–5)
Hormonen staan laag. Je energie kan dippen, het herstel gaat trager, maar opvallend genoeg is dat het blessurerisico relatief klein is. Wel kunnen pijn en vermoeidheid roet in het eten gooien.
Folliculaire fase (dag 6–14)
Oestrogeen stijgt, wat betekent dat je meer kracht, explosiviteit en herstelvermogen hebt. Dit is dé fase om voluit te trainen, nieuwe prikkels te geven en grenzen te verleggen. Blessurerisico is hier juist lager, waardoor je je eigen grenzen kunt verleggen.
Eisprong (rond dag 14)
Je voelt je vaak top, energiek en zelfverzekerd. Maar dit is ook de meest blessuregevoelige periode, omdat pezen en banden soepeler zijn. Pas dus goed op dat je niet over je eigen grenzen heen gaat.
Luteale fase (dag 15–28)
Het lichaam schakelt naar een soort ‘spaarstand’. Je voelt je sneller vermoeid, houdt vocht vast en spieren herstellen trager. Voor recreatieve sporters: een goed moment voor yoga, pilates of lichte cardio. Voor topsporters: extra alert zijn op herstel en blessurepreventie.
Topsport vs. recreatie
Voor topsporters kan een fractie van een seconde of een minieme spierscheur het verschil maken tussen goud en zilver. Daarom wordt er steeds vaker gezocht naar manieren om de cyclus in de planning te integreren. Denk aan voeding, supplementen, aangepaste trainingsschema’s of zelfs hormonale hulpmiddelen zoals een spiraaltje om zware bloedingen te beperken.
Voor recreatieve sporters ligt de lat minder hoog, maar ook zij kunnen profiteren van meer inzicht in hun cyclus. Je trainingen afstemmen op hoe je je voelt kan blessures voorkomen én sporten leuker en fijner maken. Het belangrijkste blijft natuurlijk: helemaal niet bewegen is altijd ongezonder dan bewegen op een ‘minder ideaal’ moment.
Van taboe naar troef
De tijd dat sportsters hun klachten moesten wegstoppen is gelukkig voorbij. Atletes delen steeds opener hun ervaringen en onderzoekers en coaches nemen het thema serieuzer dan ooit. Hormonen maken je niet zwakker, maar geven je juist handvatten. Want als je weet wanneer je lijf piekt, en wanneer het juist wat extra zorg nodig heeft, kun je niet alleen blessures voorkomen, maar misschien zelfs beter presteren. Win-win!
Steeds meer vrouwen stemmen hun trainingen daar bewust op af – een aanpak die bekendstaat als cycle syncing. Hoe dat precies werkt en wat het je kan opleveren, ontdek je in dit artikel.