‘Vrouwen zijn maar voor 6% vertegenwoordigd in wetenschappelijk fitnessonderzoek’

De temperatuur op een kantoortuin is afgesteld op het mannelijk metabolisme – daarom heb je het altijd koud. Piano’s zijn te breed voor vrouwenhanden, crash-test dummies te zwaar om veiligheid te garanderen voor een vrouwenlijf, kleiner en lichter dan het mannenlijf. Is ook fitnessadvies afgestemd op het mannenlijf? Helaas wel.

Dat vrouwen nogal weinig vertegenwoordigd zijn in de gezondheidswetenschap is helaas geen nieuw feit. Dat maakt het moeilijk om te weten welke adviezen je wel of niet moet opvolgen. Ook fitnessadvies wordt vaak gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Moet je daar wat van aannemen, als het onderzoek vooral op mannen wordt uitgevoerd?

In het boek Onzichtbare Vrouwen (2019) beschrijft Caroline Criado Perez hoe ‘mannelijk’ onze wereld is. In de grootste delen van onze historie geregeerd door mannen, gedomineerd door mannen en daardoor veelal ingericht voor mannen.

‘Slechts 6% vrouwen in wetenschappelijk onderzoek’

Ook in dat gebied van de wetenschap laat Emma Cowley in 2021 een bom vallen. Haar team onderzocht ruim 5.000 studies met in totaal meer dan 12,5 miljoen deelnemers. De conclusie werd gepubliceerd met de titel “Invisible Sportswomen”: ‘Slechts 6 procent van deze onderzoeken bevatte uitsluitend vrouwen.’

Jarenlang werd dit getal uit verband getrokken. Vooral om aan te sturen op meer vrouwspecifiek onderzoek, maar ook vrouwspecifieke training. Als vrouw kun je namelijk geen advies volgen in onderzoek waar je slechts voor 6% in wordt vertegenwoordigd. Women are not small men! werd de internationale slogan van dit protest.

Maar, ondanks dat die 6 procent een schokkend cijfer is, vertelt dat niet het hele verhaal. Onderzoek naar alleen mannen bedroeg volgens Cowley 31 procent. De verdeling in alle onderzoeken was 66 procent man en 31 procent vrouw. Nog steeds ongelijk, maar iets anders dan de bewering dat vrouwen volledig ‘genegeerd worden’ in de wetenschap.

Bedenk, we komen ook van ver. Medisch falen bij vrouwelijke hartkwalen, de verkeerde doses van medicijnen en veiligheidstests die niet voor vrouwen opgingen. Allemaal omdat de vrouw werd gezien als ‘kleine man’. Wie heeft er ook tijd en ruimte voor vrouwen in wetenschappelijk onderzoek. Wie moet er anders het huishouden dragen? was van oudsher de gedachte.

De representatie stijgt

Tegenwoordig zien we een toename in de representatie. Benjamin Ose en collega’s (2025) vergeleken de cijfers van 10 jaar geleden met het heden. ‘Ook al zien we een stijging van 39 procent tot 43,95 procent deelname, er is nog steeds een ongelijkheid in de representatie in science and sports medicine onderzoek.

Buehler et al. onderzochten 579 studies met ruim anderhalf miljoen deelnemers en stelden de deelname van vrouwen vast op 45,6 procent. En de trend is nog altijd groeiende. Spraken we in 2019 nog over Onzichtbare Vrouwen, nu worden ze in ieder geval gehoord. En steeds beter in kaart gebracht.

Onzichtbare intenties

Vrouwen zijn geen kleine mannen. Het continu herhalen van deze onzichtbaarheid van vrouwen in de wetenschap had twee functies. Ten eerste activistisch. Alleen maar goed, want zo komt er aandacht voor het thema, en – zoals we inmiddels zien – verandering.

Maar er is ook een financiële reden. Want hoe minder vrouwen algemeen fitnessadvies vertrouwen, hoe meer vatbaar zijn voor vrouwspecifieke verkooppraat. Waarom het jou maar niet lukt om fit te worden? Daar draag jij geen verantwoordelijkheid voor. Al dat advies is gewoon op mannen gericht, natuurlijk.

Ondanks dat vrouwen een stuk minder representatie in onderzoek hebben dan mannen, worden ze absoluut niet genegeerd in de wetenschap. Het betekent ook niet dat al het fitnessadvies is gebaseerd op mannen en ‘kleine mannen’. Of dat jij een specifieke vrouwenwork-out nodig hebt. Daarom is het een aanlokkelijke manier om verwarring te zaaien en een oplossing te verkopen.

Algemeen advies werkt

‘In de meeste gevallen kunnen vrouwen een soortgelijk schema volgen als mannen’, zeggen deze onderzoekers. Ander onderzoek wijst uit dat mannen en vrouwen vrijwel gelijk reageren op krachttraining, en ook evenveel spiermassa aan kunnen maken.

En ook cycle synching is niet per se nodig, alleen omdat je een cyclus hebt. Het kan helpen, als je merkbaar last van je cyclus hebt. Voor de meeste mensen is algemeen fitnessadvies prima: gezond eten, hard trainen, genoeg rusten. Individualisatie kan zeker helpen, maar dat is net zo goed zo bij mannen als bij vrouwen. Uiteindelijk gaat het er immers om dat je trainingen passen bij jóúw lijf en behoeftes, en niet bij het feit dat je man of vrouw bent.

Wat is dat ‘algemene fitnessadvies’?

• Train al je spiergroepen twee keer per week.
• Train met matig/zwaar gewicht (tussen 6 en 12 herhalingen) en in de buurt van spierfalen.
• Doe regelmatig aan lichte cardio of alledaagse beweging.
• Raak af en toe eens flink buiten adem (intensieve cardio).
• Eet voor ongeveer 80 procent gezond, kleurrijk en onbewerkt.
• Eet voor 20 procent minder streng en geniet een beetje.
• Slaap zo vaak mogelijk 7 tot 9 uur per nacht.
• Beperk en leer omgaan met stress.

Dit advies werkt voor veruit de meeste mensen. Krijg je hier geen grip op, dan heb je misschien een coach nodig. Niet omdat je een vrouw bent, maar omdat je een mens bent. Als iemand extra duur is en roept dat ‘vrouwen worden genegeerd in de wetenschap’ – en die persoon heeft de oplossing – blijf daar dan bij uit de buurt.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.