Help! Weer een jaar erbij: waar komt die angst voor ouder worden vandaan?

Ouder worden is iets moois. Voor elke kaars op de verjaardagstaart moeten we dan ook heel dankbaar zijn. Toch vinden velen van ons - waaronder ook ikzelf - het beangstigend om er steeds weer een jaartje bij op te tellen. Waardoor komt dat?

Voelt het of de klok tikt en de jaren uit je handen glippen? Ouder worden roept bij best wat vrouwen angst op. Hoog tijd dus voor een deep dive. 

Die eerste grijze haar

Het is niet voor niets dat de winkelschappen vol liggen met anti-rimpel crèmes en botoxbehandelingen regelmatig worden gedaan. Dat ouder worden valt nou niet bepaald in de smaak. Ben je jong, dan ligt de wereld aan je voeten. Die vrijheid lijkt met de jaren langzaam maar zeker minder te worden. Je krijgt een heleboel verantwoordelijkheden, en op latere leeftijd ook steeds meer lichamelijke mankementen. 

Oké, dat is niet zo’n positief beeld wat hier wordt geschetst, maar het komt ergens vandaan. Het ouder worden zien redelijk wat vrouwen niet bepaald als een fijn gegeven. Bereik je eenmaal de pensioenleeftijd, dan gaat dit vaak gepaard met een verminderde flexibiliteit - al kun je ook op latere leeftijd gewoon een pilates queen zijn. 

En ook in de twintiger jaren willen velen het liefst op de rem trappen. Het kan behoorlijk confronterend zijn als we de eerste grijze haar in onze haardos spotten, een rimpel constateren of ineens tot een nieuwe leeftijdsgroep behoren (die laatste vond ik zelf een best heftige gewaarwording). 

Het begon bij onze voorouders

Die afkeer tegen ouder worden zit in onze natuur en cultuur verweven. Lang, lang geleden, beoordeelden onze verre voorouders vrouwen op hun vruchtbaarheid (al gebeurt dat nu soms nog). Het vinden van een partner om kinderen te krijgen, was in die tijd cruciaal. Niet bepaald feministisch, we know. 

En helaas, ook nu wij vrouwen een flink stuk zelfstandiger zijn en zelf kunnen bepalen hoe we ons leven inrichten, schrikt het ouder worden velen van ons af. In de Westerse maatschappij heerst volgens klinisch psycholoog Sophie Mort het idee dat jong zijn heel waardevol is, en ouder worden niet. ‘Misschien is het je nooit expliciet verteld dat vrouwen minder waard worden als ze verouderen, terwijl mannen juist in waarde stijgen. Maar deze boodschap is er waarschijnlijk wel ingeslopen door het zien van advertenties, tv-programma’s en films op jonge leeftijd.’ En ook zonder beeldschermen ontkom je niet aan deze invloeden - denk aan de mensen om je heen. Om nog maar te spreken van de invloed van social media…

Behaalde successen

Een jonge vrouw is biologisch gezien vruchtbaar, en daarmee - volgens de eeuwenoude patronen - heel waardevol. Maar, dat is niet het enige wat maakt dat we ouder worden vaak beangstigend vinden. Iets wat ons namelijk ook veelal bezighoudt, is het behalen van successen in de twintiger en dertiger jaren. Van een goede baan tot het kopen van een huis en het vinden van een partner. Je verjaardag is dan een moment om te reflecteren op je behaalde doelen. En ook een moment om te kijken wat er nog op het lijstje staat - iets waar je behoorlijk over kan gaan piekeren.

Minder lekker in je vel

Die focus op successen en doelen, en daarmee de angst voor de toekomst, heeft effect op je mentale gezondheid. ‘Ben je bang om ouder te worden, dan kan dat voor struggles zorgen’, zegt psycholoog Rose Aghdami. Onderzoek toont volgens haar aan dat negatieve gevoelens rondom ouder worden het risico op depressie en angst kunnen verhogen. En dat werkt ook de andere kant op: ‘Ben je van jezelf een angstig persoon, dan ben je eerder geneigd om het ouder worden eng te vinden.’ Je piekert sneller over het verlies van vrienden en familie, je eigen gezondheid en je flexibiliteit. 

Liever het glas halfvol

De angst om ouder te worden valt dus goed te verklaren. Toch is het een goed idee om die negatieve houding eens om te draaien (dat is makkelijker gezegd dan gedaan natuurlijk). Onderzoek gepubliceerd in de Journal of Personality And Social Psychology ondervond namelijk dat deelnemers met een positieve houding richting ouder worden zo’n zeven jaar langer leven dan degenen met een negatieve houding. Blijf je in het beangstigende hangen, dan kom je lastig uit die negatieve spiraal. En dan maak je het ouder worden alleen maar onnodig moeilijk voor jezelf.

Omarm het ouder worden

Met andere woorden: ouder worden hoort bij het leven en je gezondheid wordt inderdaad wat instabieler. Op sommige factoren heb je zelf geen invloed, maar er zijn ook dingen die je wel zelf in de hand kunt hebben, bijvoorbeeld je leefstijl. Gezond eten en genoeg bewegen zijn daarbij erg belangrijk. En wees je bewust van jouw blik op ouder worden. Met een negatieve houding schiet je niet veel op, dus probeer het naar iets positiefs om te draaien.

En mocht je je druk maken over jouw intense to-do lijstje voor de komende jaren, leg dan ook eens de focus op wat je wél al hebt bereikt. Onderneem leuke dingen, ga met allerlei mensen in gesprek en haal ook af en toe even diep adem. Je hebt namelijk tijd zat. Ouder worden is een privilege!

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok?

Dit is een syndication van Women’s Health UK.