Deze vorm van geboortezorg kan de kans op geboortetrauma verkleinen

Een bevalling draait niet alleen om een gezonde baby. Natuurlijk, dat is waar iedereen op hoopt. Maar hoe je wordt behandeld, of je je gehoord voelt en of je begrijpt wat er met je lichaam gebeurt, doet óók mee. Sterker nog: juist dat kan bepalen of iemand met een krachtige, intense herinnering terugkijkt op de bevalling, of met angst, verdriet en het gevoel de controle kwijt te zijn geweest.

Nieuw Australisch onderzoek laat zien dat continuïteit in de geboortezorg hierbij een belangrijke rol kan spelen. Vrouwen die tijdens hun zwangerschap, bevalling en kraamperiode dezelfde verloskundige of een klein team van verloskundigen zagen, hadden minder vaak medische interventies én minder vaak het gevoel dat hun bevalling traumatisch was. Het gaat dus niet alleen om wát er medisch gebeurt, maar ook om wie er naast je staat.

Op de Dag van de Verloskundige is dat een mooie reminder: verloskundigen doen veel meer dan baby’s opvangen. Ze denken mee, stellen gerust, leggen uit, bewaken grenzen en zien vaak precies wanneer iemand even extra steun nodig heeft. Juist daarom kan een bekend gezicht tijdens je zwangerschap en bevalling zoveel verschil maken.

Geboortetrauma is meer dan een ‘zware bevalling’

Een bevalling kan pittig, pijnlijk of anders dan gepland zijn zonder dat iemand die als traumatisch ervaart. Geboortetrauma gaat vaak dieper. Het kan ontstaan wanneer iemand bang is voor het eigen leven of dat van de baby, zich niet serieus genomen voelt, pijnlijke ingrepen meemaakt zonder goede uitleg of toestemming, of het gevoel heeft dat de regie volledig is afgenomen. In Nederland kijkt naar schatting 10 tot 20 procent van de vrouwen met traumatische gevoelens terug op de geboorte van hun kind. Een kleiner deel, ongeveer 1 tot 3 procent, ontwikkelt daadwerkelijk PTSS na de bevalling.

Een bekende zorgverlener hoeft niet steeds opnieuw te vragen wie je bent en wat je nodig hebt. Die weet misschien dat je eerder iets naars hebt meegemaakt, opziet tegen een keizersnede, graag veel uitleg krijgt of juist blokkeert als er te veel tegelijk gebeurt. Klein detail? Niet tijdens een bevalling. Dan kan zo’n vertrouwd gezicht juist alles uitmaken.

Wat onderzochten de wetenschappers?

De onderzoekers keken naar de ervaringen van 3.682 Australische vrouwen die in 2020 en 2021 bevielen, dus tijdens de coronapandemie. Ze vergeleken vijf vormen van geboortezorg, waaronder standaard publieke zorg, gedeelde zorg met de huisarts, zorg door een vaste verloskundige of klein team, private verloskundige zorg en private zorg door een gynaecoloog.

Bij standaardzorg zagen vrouwen vaker wisselende zorgverleners. Tijdens de zwangerschap konden dat verschillende verloskundigen, artsen of andere ziekenhuisprofessionals zijn en tijdens de bevalling soms iemand die ze nog nooit eerder hadden ontmoet. Bij continuïteitszorg draait het juist om een vertrouwd gezicht: één verloskundige of een klein team dat de vrouw begeleidt tijdens zwangerschap, bevalling en daarna.

En precies daar zagen onderzoekers duidelijke verschillen. Vergeleken met standaardzorg hadden vrouwen met continue verloskundige zorg vaker een spontane vaginale bevalling, minder vaak een inleiding, minder vaak weeënstimulatie met oxytocine, minder vaak een geplande of spoedkeizersnede en minder vaak een baby die moest worden opgenomen op een speciale babyafdeling of neonatale intensive care. Ook voelden zij zich vaker gesteund na de bevalling en vaker écht gekend door hun zorgverlener.

Waarom een bekende verloskundige zoveel rust kan geven

Bevallen is niet bepaald het moment waarop je zin hebt om jezelf nog eens uitgebreid voor te stellen. Toch gebeurt dat in veel systemen wel. Je komt binnen met weeën, pijn, spanning en misschien ook angst, en moet dan uitleggen wie je bent, wat je belangrijk vindt, wat je eerder hebt meegemaakt en waar je grenzen liggen.

Een vaste verloskundige of klein team kan dat verschil maken. Niet omdat een bevalling dan ineens perfect volgens plan verloopt, maar omdat je minder hoeft uit te leggen. Je zorgverlener kent je verhaal, merkt sneller wanneer je spanning oploopt en kan beter inschatten wat jij nodig hebt op het moment dat er keuzes gemaakt moeten worden.

Precies dat is ook waar de KNOV in Nederland op doelt met continuïteit van verloskundige zorg: één verloskundige of een klein team begeleidt je tijdens zwangerschap, bevalling en kraamperiode, vanuit een gelijkwaardige relatie en afgestemd op jouw behoeften en wensen.

Minder ingrepen, maar vooral meer vertrouwen

Het opvallende aan de Australische studie: vrouwen met continue verloskundige zorg kregen niet alleen minder vaak medische ingrepen, ze noemden hun bevalling ook minder vaak traumatisch. Dat gold voor zorg via het publieke systeem én voor private verloskundige zorg.

Dat betekent natuurlijk niet dat een inleiding, vacuümpomp, knip of keizersnede per definitie traumatisch is. Zulke ingrepen kunnen nodig en soms levensreddend zijn. Het verschil zit vaak in de manier waarop. Word je meegenomen in wat er gebeurt? Krijg je uitleg? Wordt er om toestemming gevraagd? Dan kan zelfs een spannende of medische bevalling heel anders voelen. Ook interessant: vrouwen met private zorg door een gynaecoloog rapporteerden minder geboortetrauma dan vrouwen in standaardzorg, ondanks meer interventies. Volgens de onderzoekers laat dat zien dat er niet één ‘beste’ bevalling bestaat. Zorg werkt vooral beter als die past bij wat een vrouw nodig heeft en belangrijk vindt.

De resultaten staan niet op zichzelf

De Australische studie sluit aan bij eerder onderzoek. Een eerdere analyse, gebaseerd op 17 studies, concludeerde dat continue verloskundige zorg waarschijnlijk zorgt voor iets meer spontane vaginale bevallingen en iets minder keizersneden. Ook waren vrouwen vaker positief over hun zorg tijdens zwangerschap, bevalling en kraamperiode.

Geboortezorg in Nederland

Voor Nederland kun je die cijfers niet één op één overnemen, omdat onze geboortezorg anders is ingericht. Toch is het idee herkenbaar: zwangeren hebben baat bij een duidelijk aanspreekpunt, goede samenwerking tussen zorgverleners en zorg die niet telkens opnieuw begint. Ook in de Nederlandse Zorgstandaard Integrale Geboortezorg staat dat een coördinerend zorgverlener moet zorgen voor continuïteit tijdens zwangerschap, bevalling en kraamperiode.

Wat kun je hier als zwangere mee?

Een vertrouwde zorgverlener tijdens zwangerschap en bevalling klinkt misschien als iets extra’s, maar onderzoek laat zien dat het veel meer kan zijn dan dat. Het hangt samen met minder interventies, betere ervaringen en minder geboortetrauma. Niet omdat een vaste verloskundige alles kan voorkomen, maar omdat zij beter weet wie ze voor zich heeft en wat iemand nodig heeft om zich veilig, gehoord en serieus genomen te voelen.

Je hebt niet altijd zelf in de hand wie er bij je bevalling is. Diensten, drukte, medische indicaties en het ziekenhuis spelen allemaal mee. Toch kun je wel vragen stellen die meer rust geven. Vraag bij je verloskundigenpraktijk hoe groot het team is, wie er dienst kan hebben tijdens de bevalling en of je de meeste controles bij dezelfde verloskundige kunt plannen.

Een bekend gezicht is geen luxe

Bespreek ook op tijd wat jij belangrijk vindt: duidelijke uitleg, toestemming voor handelingen, zo min mogelijk wisselende gezichten, rust in de kamer, de rol van je partner of juist extra medische begeleiding. Een bevalplan, bevalwens of geboorteplan kan daarbij heel handig zijn, maar op het moment zelf is er niet altijd tijd om zo’n document rustig door te nemen. Juist daarom is een bekend gezicht zo waardevol. Een verloskundige die jou al kent, weet beter wat er speelt, waar je bang voor bent en wat jou helpt als het spannend wordt. Zet dus niet alleen op papier wat je hoopt, maar bespreek vooral ook hardop wat je nodig hebt als het anders loopt. Dan hoeft jouw zorgverlener tijdens de bevalling niet vanaf nul te beginnen.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief. Het nieuwste magazine in de brievenbus ontvangen? Word abonnee en ontvang altijd als eerste de nieuwste editie.