Waarom een sportpsycholoog onmisbaar is voor elk team
Sportpsycholoog Simone van der Bijl legt uit hoe de juiste mentale coaching het verschil kan maken in de sport.
Getty Images
Deze week deelde Runner’s World het verhaal van topatlete Zoë Sedney (23), die te maken kreeg met grensoverschrijdend gedrag binnen de sport. Voor sportpsycholoog Simone van der Bijl van Mind for Success zijn dit helaas geen uitzonderingen, maar wekelijkse verhalen. Aan Women’s Health legt ze uit waarom juist daarom elk sportteam een goede sportpsycholoog nodig heeft.
Een kwetsbare positie
'Grensoverschrijdend gedrag komt binnen de topsport helaas veel voor,’ vertelt Van der Bijl. ‘Dan heb ik het over grensoverschrijdend gedrag in de breedste zin van het woord, denk aan pesten, het negeren van grenzen en behoeften, een harde aanpak en - helaas - ook seksueel grensoverschrijdend gedrag. Mensen die hun dromen najagen, bevinden zich vaak in een kwetsbare positie, waardoor ze sneller slachtoffer kunnen worden. Dat maakt mij oprecht boos en verdrietig.’
Het belang van een sportpsycholoog
Volgens Van der Bijl wordt er in de topsport nog maar weinig gebruikgemaakt van sportpsychologen. ‘En áls ze worden ingeschakeld, is dat meestal met één doel: beter presteren.’ Gelukkig ziet ze langzaam een verschuiving ontstaan, vooral binnen jeugdopleidingen, waar er steeds meer aandacht komt voor het creëren van een veilig sportklimaat. Al vindt ze dat het nog lang niet genoeg is. ‘Het zou de basis moeten zijn. De mens zou op nummer één moeten staan, de sporter en de prestaties die daarbij horen, komen daarna.’
Binnen een team kan een sportpsycholoog verschillende rollen vervullen. Niet alleen om de prestaties te verbeteren, maar vooral om een omgeving te creëren waarin sporters zich veilig voelen, fouten mogen maken en hun grenzen en behoeften durven aan te geven. Iemand die oog heeft voor de persoon achter de sporter. ‘Als sportpsycholoog houd ik mij bezig met onderwerpen als hoe je met elkaar communiceert, hoe je als sporter met emoties omgaat en hoe een trainer een sporter feedback kan geven zonder iemand de grond in te stampen.’
Maar topsport ís toch gewoon hard, denk je misschien? ‘Natuurlijk, op cruciale momenten moet je kunnen leveren en niet zeuren,’ zegt Van der Bijl. ‘Maar als dat gebeurt vanuit een veilige basis waarin ook plezier blijft bestaan, zie je dat prestaties op de lange termijn juist verbeteren. Dan kweek je mensen met veerkracht, die begrijpen dat ze meer zijn dan hun prestaties alleen.’
Hebben alleen professionele teams baat bij een sportpsycholoog of ook amateurclubs?
‘Elke club, ook op amateurniveau, zou baat hebben bij een sportpsycholoog,’ zegt Van der Bijl. Al begrijpt ze dat het financieel niet voor elke vereniging haalbaar is. Juist daarom vindt ze het extra belangrijk dat iedere trainer of coach opgeleid is en weet hoe je een veilig sportklimaat creëert. ‘Als trainer of coach moet je je bewust zijn van de impact die jouw gedrag heeft op een sporter. Je hebt te maken met een machtspositie, en hoe jij daarmee omgaat, kan bepalend zijn voor iemands verdere leven.’
Wat kan een sportclub zelf doen tegen grensoverschrijdend gedrag?
Hiervoor heeft Van der Bijl een paar duidelijke tips. ‘Praat regelmatig met elkaar over hoe je met elkaar omgaat en check geregeld hoe het in de groep gaat. Zo wordt het normaal om gevoelens en behoeften te bespreken. En wees vooral niet bang om elkaar aan te spreken als dat nodig is.’ Ook vindt ze het belangrijk dat trainers en coaches blijven werken aan hun eigen ontwikkeling. ‘Je hebt een voorbeeldrol. Als jij zelf niet goed met je emoties kunt omgaan of moeilijke gesprekken uit de weg gaat, wordt het lastig om je team goed te begeleiden als er iets misgaat.’
Daarnaast vindt Van der Bijl het belangrijk dat er ook preventief iets wordt gedaan. ‘Zorg voor duidelijke gedragsregels en maak afspraken over wat er gebeurt als er een vermoeden is van grensoverschrijdend gedrag.’ Ook benadrukt ze hoe fijn en belangrijk het is als sporters terechtkunnen bij een vertrouwenspersoon. ‘En weet: clubs hoeven dit niet alleen te doen. Voor hulp en informatie kun je altijd aankloppen bij Centrum Veilige Sport Nederland.’