Waarom endometriose misschien niet alleen een ‘hormoonprobleem’ is

Sommige aandoeningen lijken overzichtelijk. Een duidelijke oorzaak, een herkenbare plek in het lichaam, een vrij logische behandeling. Endometriose wordt al een lange tijd zo benaderd: als een aandoening die vooral draait om hormonen en de menstruatiecyclus. Maar wat als dat maar een deel van het verhaal is?

Nieuwe inzichten uit onderzoek, gepubliceerd in npj Women's Health, laten zien dat endometriose misschien niet alleen iets met hormonen te maken heeft, maar ook met je immuunsysteem. Dat zou kunnen verklaren waarom klachten vaak minder ‘losstaand’ zijn dan ze lijken.

Het blijft vaak niet bij één ding

Endometriose wordt meestal uitgelegd als een aandoening rond de baarmoeder. Logisch dus dat de focus vaak ligt op menstruatieklachten of vruchtbaarheid. Maar in de praktijk voelt het voor veel vrouwen minder overzichtelijk dan dat. Klachten lijken zich op te stapelen. Wat begint met pijn of een onregelmatige cyclus, kan later gepaard gaan met andere dingen: vermoeidheid, migraine, darmklachten. Soms zelfs met een compleet nieuwe diagnose die op het eerste gezicht niets met de rest te maken heeft. Juist dat patroon viel onderzoekers op.

Uit de studie blijkt dat vrouwen met endometriose vaker ook een auto-immuunziekte ontwikkelen, soms al binnen een paar jaar na hun diagnose. Dat zijn aandoeningen waarbij het lichaam zichzelf aanvalt, zoals bepaalde schildklierziektes of reuma. Toeval? Misschien niet.

Je lichaam staat misschien vaker ‘aan’ dan je denkt

Wetenschappers kijken steeds vaker naar het immuunsysteem als mogelijke schakel. Bij endometriose lijkt het lichaam continu in een soort lichte alarmstand te staan. Er spelen ontstekingen, en het afweersysteem reageert mogelijk anders dan normaal. Hoewel dit niet extreem zichtbaar is, is het wel genoeg om invloed te hebben.

Dat zou kunnen verklaren waarom klachten zich niet netjes op één plek houden. Het idee dat endometriose alleen een hormoonprobleem is, begint daardoor langzaam te verschuiven. Er is veel meer aan de hand in je lichaam, dan alleen hormonen die op hol slaan.

Waarom dit zo belangrijk is

Hoe we naar een aandoening kijken, bepaalt vaak ook hoe we ermee omgaan. Als iets wordt gezien als ‘alleen hormonaal’ ligt de focus automatisch op hormonen en pijnbestrijding. Maar als het lichaam als geheel meedoet, inclusief het immuunsysteem, dan vraagt dat om een bredere blik.

Voor vrouwen betekent dat ook iets anders: dat klachten die eerst willekeurig voelen, misschien toch een verband kunnen hebben. Het is geen reden om jezelf meteen ergens in te herkennen of zorgen te maken, maar wel een uitnodiging om serieuzer te nemen wat je voelt.

Wat kun je hiermee?

Misschien vooral dit: blijf alert op wat er gebeurt in je eigen lichaam. Niet elke klacht betekent iets groots. En niet iedereen met endometriose krijgt andere aandoeningen. Maar deze inzichten laten wel zien dat het lichaam minder zwart-wit werkt dan we soms denken. Dus als iets niet helemaal klopt, als klachten blijven terugkomen of niet logisch voelen, is het geen gek idee om daar vragen over te blijven stellen. Ook als het nog geen duidelijk plaatje vormt.

Beetje bij beetje

Endometriose werd lang gezien als iets lokaals. Iets wat zich afspeelt op één plek, met één duidelijke oorzaak. Maar dat beeld verandert nu. Het wordt nu steeds duidelijker dat het een stuk complexer is dan werd gedacht. Dat meerdere systemen in het lichaam een rol kunnen spelen, en dat klachten dus ook breder kunnen zijn dan we dachten.

Wat dat vooral betekent? Dat er hopelijk sneller wordt gekeken naar het totaalplaatje, en minder snel wordt gedacht: ‘het zal er wel bij horen.’ Want juist dat reflex heeft jarenlang gezorgd voor gemiste signalen. Daar lijkt nu eindelijk iets in te verschuiven.

Bron: Nature

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief. Het nieuwste magazine in de brievenbus ontvangen? Word abonnee en ontvang altijd als eerste de nieuwste editie.