Teken zitten niet alleen in het bos: waarom je juist nu extra goed moet checken

Een wandeling door het bos, picknicken in het park of lekker tuinieren: precies nu is het moment waarop teken je dag kunnen verpesten. Door de combinatie van warm weer, regen en veel buiten zijn, zijn de omstandigheden gunstig voor teken.

Dus vergeet niet om jezelf en (klein)kinderen te controleren na een bezoek aan het groen.

Piekmaanden voor tekenbeten

Dat klinkt misschien als zo’n standaard zomerwaarschuwing, maar er is een goede reden voor. Juni en juli zijn piekmaanden voor tekenbeten. Teken houden van een vochtige omgeving en worden actiever als het na droge of warme periodes weer regent. Tel daar lang weekenden vol zon bij op waarin veel mensen naar buiten gaan en je snapt waarom er ineens meer meldingen van tekenbeten binnenkomen.

Teken zitten niet alleen in het bos

Bij teken denk je misschien aan hoge varens, dichte bosjes en eindeloze heidevelden. Klopt, daar kunnen ze zitten. Maar ze komen ook gewoon voor in parken, duinen, speeltuinen en tuinen. Volgens het RIVM leven teken vooral in de buurt van bomen en struiken, in hoog gras en tussen dode bladeren. Je hoeft dus geen survivaltocht te maken om een tekenbeet op te lopen. Sterker nog, een groot deel van de tekenbeten wordt gewoon in de tuin opgelopen.

Uit meldingen op Tekenradar blijkt dat in 2023 ongeveer 32 procent van de gemelde tekenbeten uit de tuin kwam. Dat maakt even onkruid wieden, gras maaien of met je kind in de tuin spelen ineens iets minder onschuldig dan het lijkt.

Waarom snel controleren zo belangrijk is

Een tekenbeet is op zichzelf meestal niet gevaarlijk. Het probleem is dat teken ziekteverwekkers kunnen overbrengen. In Nederland gaat het vooral om de bacterie die de ziekte van Lyme kan veroorzaken. Gemiddeld is ongeveer één op de vijf teken besmet met deze Borrelia-bacterie. Dat betekent niet dat je automatisch ziek wordt na een tekenbeet, maar het is wél reden genoeg om een teek snel te verwijderen. Hoe langer een teek vastzit, hoe groter de kans dat ziekteverwekkers worden overgedragen.

Volgens de NHG-richtlijn neemt de kans op overdracht van de Lyme-bacterie vooral toe als een teek langer dan 36 tot 48 uur vastzit. Toch wil je niet afwachten tot dat moment. De beste regel blijft simpel: zie je een teek, haal ’m meteen weg.

Dit is de check die je niet wilt overslaan

Maak van controleren een vaste routine, net als tandenpoetsen. Ben je in het groen geweest, check dan dezelfde avond je lichaam. Kijk vooral op warme, zachte plekken waar teken graag zitten: knieholtes, liezen, oksels, bilspleet, buik, achter de oren en langs de haargrens. Bij kinderen zitten teken relatief vaak op het hoofd en in de nek, dus neem die plekken extra goed mee.

Ook je huisdier kan een rol spelen. Honden en katten lopen door gras, struiken en tuinen en kunnen een teek mee naar binnen nemen. Die teek kan later alsnog op jou, je kind of de bank belanden. Even aaien na een wandeling is gezellig, maar een snelle tekencheck bij je huisdier is in deze periode geen overbodige luxe.

Teek gevonden? Dit moet je doen

Vind je een teek, verwijder die dan zo snel mogelijk met een puntig pincet of tekentang. Pak de teek zo dicht mogelijk op de huid vast en trek hem rustig recht uit de huid. Gebruik geen alcohol, olie, zeep of andere middeltjes voordat je de teek verwijdert. Dat maakt het niet veiliger en kan er juist voor zorgen dat je kostbare tijd verliest.

Geen goed teken

Noteer daarna de datum van de beet en houd de plek in de gaten. Een klein rood plekje direct na het verwijderen is niet meteen reden tot paniek. Neem wel contact op met de huisarts als er in de dagen of weken daarna een rode ring of groter wordende vlek ontstaat, of als je klachten krijgt zoals koorts, spierpijn, gewrichtsklachten, tintelingen of griepachtige verschijnselen. Het RIVM adviseert om klachten tot drie maanden na een tekenbeet serieus te nemen.

Hoe groot is de kans op de ziekte van Lyme?

Nederland telt jaarlijks ongeveer 1,5 miljoen tekenbeten. Volgens het RIVM krijgen ongeveer 27.000 mensen per jaar de ziekte van Lyme. Bij de meeste mensen is Lyme goed te behandelen met antibiotica, zeker als je er vroeg bij bent. Toch houden naar schatting 1000 tot 1500 mensen per jaar langdurige klachten, zoals vermoeidheid, pijn of concentratieproblemen.

Dat betekent niet dat je bang binnen moet blijven zodra de zon schijnt. Het betekent vooral dat een tekencheck net zo logisch zou moeten zijn als zonnebrand smeren of water meenemen op een warme dag. Zeker nu teken actief zijn en we massaal naar buiten gaan.

En hoe zit het met tekenencefalitis?

Naast Lyme kunnen teken in zeldzame gevallen ook het tekenencefalitisvirus (TBE) overdragen. Dat virus kan hersen(vlies)ontsteking veroorzaken. In Nederland komt TBE nog weinig voor en is de kans op besmetting via een tekenbeet volgens het RIVM heel klein. Toch wordt de ziekte sinds maart 2025 beter gemonitord, omdat artsen patiënten met neurologische klachten na TBE moeten melden bij de GGD.

Voor de meeste mensen blijft Lyme dus het bekendste risico na een tekenbeet. Maar ook hier geldt: voorkomen dat een teek lang blijft zitten is de makkelijkste winst.

Lekker naar buiten, maar daarna goed checken

Laat teken je zomer niet overnemen, dus snel naar buiten jij! Ga wandelen, tuinieren, picknicken, kamperen en buiten spelen. Maar bouw één simpele gewoonte in: na groen komt checken. Even je benen, liezen, oksels en haargrens nalopen kost misschien twee minuten. Een teek te laat vinden kan je veel langer bezighouden. Dus juist nu, met warm weer, regenachtige periodes en veel buitenplannen, geldt: geniet van het groen, maar neem geen ongewenste lifter mee naar huis.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Wil je bijdragen aan ons onderzoek naar eetgedrag, lichaamsbeeld en mentale gezondheid? Hier vind je de enquête!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.