Een maagverkleining gehad en toch weer aangekomen? Dit zegt dat over de operatie

Een maagverkleining kan een flinke verandering teweegbrengen. De kilo's vliegen er in het begin vaak af, kledingmaten veranderen en dagelijkse dingen die eerder moeilijk waren, worden ineens een stuk makkelijker. Toch kan het gewicht na verloop van tijd weer wat oplopen. 

Betekent dit dat de operatie niet heeft gewerkt? Volgens bariatrisch chirurg Frits Berends is dat te kort door de bocht. Want ook als de kilo's later weer iets toenemen, kan de operatie nog altijd een wereld van verschil hebben gemaakt.

Een maagverkleining werkt, maar je lichaam blijft veranderen

Wie een maagverkleining ondergaat, valt doorgaans flink af. Vooral in de eerste twee jaar na de operatie gaat het hard. Toch is een maagverkleining geen magische knop waarmee obesitas voorgoed verdwijnt. 'Een maagverkleining werkt bij iedereen in de zin dat je afvalt. Maar obesitas is en blijft een chronische ziekte. Je lichaam blijft veranderen en past zich aan', legt Berends uit. Dat betekent dat het gewichtsverlies na verloop van tijd kan afvlakken en dat er weer kilo's bij kunnen komen.

Dat is niet automatisch een teken dat de operatie niet heeft gewerkt. Het lichaam is nu eenmaal geen rekenmachine die zich voor altijd aan dezelfde uitkomst houdt.

Niet iedere maagverkleining is hetzelfde

In Nederland zijn er verschillende soorten maagverkleiningen. De bekendste zijn de gastric bypass, mini gastric bypass en sleeve. Bij een sleeve wordt een groot deel van je maag verwijderd. Wat overblijft, is een smalle, buisvormige maag die een stuk minder voedsel kan bevatten. Je darmen blijven gewoon op hun plek. Bij een gastric bypass gaat het net iets anders. Je maag wordt kleiner gemaakt en een deel van je dunne darm wordt omgeleid. Daardoor verandert niet alleen hoeveel je kunt eten, maar ook hoe je lichaam voedingsstoffen opneemt. De mini gastric bypass is een variant hierop.

Volgens Berends maakt het type operatie op de lange termijn een verschil. Bij een sleeve kan de maag bijvoorbeeld na verloop van tijd weer wat uitrekken. 'Het is een systeem met hoge druk. Na verloop van tijd kan de sleeve uitrekken, waardoor iemand weer meer kan eten,' legt hij uit.

De weegschaal zegt niet alles

Hoeveel je afvalt, verschilt per type maagverkleining. Ook maakt het uit hoelang geleden je bent geopereerd. Op de lange termijn verlies je na een sleeve gemiddeld zo'n 15 tot 20 procent van je oorspronkelijke lichaamsgewicht. Bij een gastric bypass ligt dat volgens Berends rond de 24 procent. Voor een mini gastric bypass noemt hij percentages van 25 tot 35 procent. Maar stel: je weegt voor de operatie 140 kilo en komt na verloop van tijd uit op 90 kilo. Je bent dan 50 kilo kwijt.

Als je vervolgens weer tien of vijftien kilo aankomt, kan dat voelen alsof je een flink deel van je resultaat weer bent verloren. Toch ben je nog altijd een stuk lichter dan voor de operatie. 'Dan wordt al snel gezegd dat de operatie is mislukt. Maar iemand is nog steeds veel gewicht kwijt,' legt Berends uit.

Die gewichtsafname merk je vaak ook buiten de paskamer. Misschien kun je makkelijker bewegen, traplopen gaat soepeler of je bloeddruk en diabetes zijn verbeterd. Ook als je later weer wat aankomt, kunnen die gezondheidsvoordelen blijven bestaan.

Je lichaam heeft zo zijn eigen plannen

Waarom de ene persoon na een maagverkleining meer gewicht verliest dan de andere, is niet met één verklaring te beantwoorden. Genetische aanleg, hormonen, leeftijd, de ernst van de obesitas en de omstandigheden waarin iemand leeft, spelen allemaal mee. Ook de omgeving telt. Denk aan eetgewoonten binnen het gezin, sociale omstandigheden en de mogelijkheid om gezonde voeding te betalen.

'Er is niet één ding dat bepaalt hoe iemand afvalt. Het heeft niks te maken met doorzettingsvermogen,' vertelt Berends. Dat is een belangrijk onderscheid, zeker omdat gewicht nog vaak wordt gekoppeld aan discipline en wilskracht. Wie na een maagverkleining weer aankomt, heeft niet ineens gefaald. Het lichaam en de omstandigheden eromheen zijn simpelweg ingewikkelder dan dat.

Wat als de kilo's weer terugkomen?

Wie na een maagverkleining weer aankomt, hoeft niet meteen terug naar de operatietafel. Er zijn verschillende manieren om opnieuw aan de slag te gaan met gewichtsverlies. Zo kan medicatie tegen obesitas (zoals glp-1’s) worden ingezet, eventueel in combinatie met de eerdere operatie. Een nieuwe ingreep kan echter wel tot een van de mogelijkheden behoren.

Bij iemand met een gastric bypass kan bijvoorbeeld de omleiding worden aangepast. Welke behandeling geschikt is, hangt af van de hoeveelheid gewichtsverlies, eventuele gewichtstoename en de persoonlijke gezondheidssituatie. Volgens Berends kan medicatie ook na een maagverkleining nog een verschil maken. Het is dus niet zo dat iemand na de operatie alle behandelopties heeft gehad. Soms is er simpelweg een volgende stap nodig.

‘Ze hebben het juist jarenlang geprobeerd' 

Een maagverkleining zet als het ware de thermostaat van je lichaamsgewicht lager, legt Berends uit. Je lichaam komt daardoor op een lager gewicht uit, al verdwijnt de aanleg voor obesitas niet. 'Hij haalt hem niet van de muur. Het is niet zo dat je daarmee van je ziekte genezen bent.' Dat verklaart ook waarom iemand na verloop van tijd weer wat kan aankomen. De operatie verandert veel, maar neemt de chronische aandoening niet weg.

Volgens Berends is het daarom belangrijk om gewichtstoename na een maagverkleining niet meteen als een gebrek aan inzet te zien. Mensen met ernstig overgewicht hebben vaak al jarenlang geprobeerd om af te vallen. 'Mensen die zo zwaar zijn, hebben niet weinig geprobeerd. Ze hebben juist jarenlang geprobeerd.'

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.