Waarom je door een slaaptracker juist slechter gaat slapen

Je wordt wakker, rekt je uit, voelt je eigenlijk best prima… en dan kijk je op je horloge. Slaapscore: 62. Oei. Ineens voel je je toch een beetje gaar, alsof je nacht spontaan achteruit is gegaan terwijl je tanden poetste. Welkom in het tijdperk van slaaptrackers. Van smartwatches tot ringen en apps: we meten massaal hoe lang we slapen, hoeveel REM we pakken en of we wel genoeg diepe slaap hebben gehad. Handig? Zeker, maar niet altijd. 

Nieuw onderzoek laat zien dat slaap apps naast voordelen ook onrust kunnen veroorzaken, vooral bij mensen die al met slaap worstelen. Volgens slaapexpert Els van der Helm is dat helemaal niet zo gek. ‘Piekeren over slaap kan op zichzelf een slaapprobleem worden.’

Drs. Els van der Helm is neurowetenschapper, expert op gebied van slaap en adjunct professor aan de IE Business School in Madrid. Haar boek heet Sleep Intelligence - The High-Performance Blueprint for Sharper Thinking and Leadership en komt uit op 12 januari 2027.

Zicht op je gewoontes

Slaaptrackers kunnen absoluut nuttig zijn. Ze maken zichtbaar wat je normaal niet ziet. Ga je structureel te laat naar bed? Word je vaker wakker dan je dacht? Slaap je korter op drukke werkdagen? Dan kan zo’n tracker helpen patronen te herkennen. 

‘Slaaptrackers kunnen je bewuster maken, gedragsverandering ondersteunen en zelfs vroege signalen van ziekte of overbelasting oppikken,' vertelt Van der Helm. Daardoor werkt een tracker het best als hulpmiddel dat inzicht geeft, niet als strenge beoordelaar van je nacht.

Slaaptrackers zijn booming

Het is dan ook niet gek dat de slaaptracker erg in trek is. Dat laat ook de wetenschap zien. In een Noors onderzoek onder ruim duizend volwassenen gaf 46 procent aan een slaap-app of -tracker te gebruiken of te hebben gebruikt. Vooral vrouwen en mensen onder de 50 jaar bleken fan. Dat is ook logisch, want slaap is hot. We tellen stappen, tracken onze cyclus, meten stress en houden onze waterinname bij, dus waarom zouden we onze nachtrust overslaan?

Maar er is ook een keerzijde...

Het onderzoek laat ook een andere kant zien van de trackers. Een deel van de gebruikers maakte zich juist meer zorgen door de data uit hun app. Sommigen dachten dat er iets mis was met hun slaap, anderen ervaarden meer stress of onrust. Van der Helm noemt daarvoor een belangrijke term: orthosomnia. Dat is de drang om perfect te willen slapen, aangewakkerd door data en scores. ‘Je kunt niet wakker liggen van je slaap, maar wel van je slaapscore,’ vertelt ze.

Hoe betrouwbaar is je slaapscore eigenlijk?

Ga je er te veel op letten, dan kan het dus ook de andere kant op slaan. Bovendien slecht nieuws voor iedereen die zijn horloge als ultieme slaapexpert ziet: consumenten-trackers meten je slaap heel anders dan een slaaplab. In een kliniek kijken specialisten naar hersenactiviteit, oogbewegingen en spierspanning om precies te bepalen in welke slaapfase je zit. Een horloge of ring kan dat niet. Die gebruikt vooral signalen zoals beweging, hartslag, ademhaling en temperatuur om een inschatting te maken van hoe je hebt geslapen.

Een slimme inschatting, geen diagnose

‘Ze meten slaap niet rechtstreeks, maar herkennen patronen die meestal samengaan met slaap,’ legt Van der Helm uit. Dat betekent dat je tracker een slimme inschatting maakt, geen medische diagnose. Vooral slaapfases zoals diepe slaap en REM zijn minder nauwkeurig dan veel mensen denken. Dus nee, 34 minuten diepe slaap betekent niet automatisch dat je lichaam in staking is.

Hoe jij je voelt blijft belangrijker dan data

De grootste rode vlag volgens Van der Helm zit vaak niet in de cijfers, maar in hoe je je overdag voelt. ‘Hoe jij je voelt blijft een cruciale graadmeter, mogelijk betrouwbaarder dan het aantal minuten diepe slaap op je apparaat,’ vertelt ze. Voel je je al weken uitgeput, word je niet uitgerust wakker of val je overdag bijna in slaap boven je toetsenbord? Dan is dat relevanter dan de score die jij op een dinsdagochtend binnenkrijgt. Een tracker kan informatie geven, maar jij bent nog steeds de hoofdbron.

Zo gebruik jij je slaaptracker slim

Je hoeft je horloge of ring niet gelijk in de la te leggen. Het gaat er vooral om hoe je er mee omgaat. Van der Helm heeft haar tips om je tracker goed te gebruiken op een rijtje gezet.

Kijk naar trends, niet naar één nacht

Iedereen slaapt wel eens rommelig, dat hoort erbij. Als je al een tijdje slecht slaapt, verdient het wel wat extra aandacht.

Vergelijk jezelf niet met internet normen

De ene persoon heeft meer diepe slaap dan de ander. Leeftijd, hormonen, stress, sport en gezondheid spelen allemaal mee.

Check eerst je gevoel

Ben je energiek en scherp? Dan doet je lichaam waarschijnlijk gewoon wat het moet doen.

Laat een score je dag niet bepalen

Een score van 68 maakt je dag niet automatisch slechter. Een score van 97 is ook geen garantie dat je zo uitgerust bent dat je een marathon kan gaan lopen.

Zoek hulp bij aanhoudende klachten

Ben je veel moe, snurk je veel of slaap je slecht? Dan is professioneel advies slimmer dan eindeloos refreshen op een app.

Oogjes toe…

Slaaptrackers kunnen handig zijn, je inzicht geven en je helpen gezondere keuzes te maken. Maar zodra cijfers belangrijker worden dan je eigen gevoel, slaan ze hun doel voorbij. Gebruik je tracker gerust, maar slaap er niet minder om.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.