'Waarom word ik depressief van de pil?' Dat kan hierdoor komen, volgens een expert

Somberheid, depressieve gevoelens of gewoon echt niet lekker in je vel zitten: het zijn klachten die vrouwen kunnen ervaren tijdens het slikken van de anticonceptiepil. Andere vrouwen kunnen juist een tegenovergesteld effect merken. Hoe kan dat?

Om daarachter te komen, gingen we in gesprek met psycholoog en neurowetenschapper Estrella Montoya. Hoewel we (nog) niet kunnen stellen dat deze klachten puur en alleen door de pil komen, zijn er wel aanwijzingen waarom de pil hier invloed op heeft.

In de rubriek Inloopuurtje behandelen we iedere week een prangende gezondheidsvraag van één van onze lezers, met deze week de vraag: Waarom word ik depressief van de pil? Heb je zelf een gezondheidsvraag die wij met experts kunnen beantwoorden? Laat een reactie achter onderaan dit artikel, en wie weet zie je jouw vraag volgende week wel voorbijkomen.

Hoe zit het ook alweer met de pil en hormonen?

Even een opfrisser: in de pil zitten hormonen, meestal estradiol (een vorm van oestrogeen) en progestageen (een kunstmatige vorm van progesteron). Deze geslachtshormonen maakt je lichaam ook zelf aan, en schommelen normaal gesproken tijdens je cyclus. 

Wanneer je de pil slikt, krijg je dus meer van deze hormonen binnen. Hierdoor gaat je lichaam zelf minder aanmaken. In plaats van dat de hormonen schommelen in je cyclus, krijg je dan te maken met een constante, lage hormoonspiegel.

Het effect op je hersenen en emoties

Vaak denken we bij de anticonceptiepil alleen aan - zoals in de naam staat - anticonceptie. Maar de hormonen hebben niet alleen invloed op het voorkomen van een zwangerschap. ‘Lange tijd werd gedacht dat het effect van de pil vooral in de baarmoeder zat. Tegenwoordig weten we steeds beter dat de hormonen ook bij je hersenen terechtkomen,’ zegt Montoya.

Precies op de emotie-plekjes

Op welke plekken in het brein die hormonen dan komen? Juist ja: de plekken die belangrijk zijn voor emoties. ‘Het zijn de plekken die je helpen om goed met emoties om te gaan, om plezier te ervaren en om zin in seks te hebben. Maar ook voor de stressgevoeligheid, dus op stress kunnen reageren.’ Doordat de hormonen daar om het hoekje komen kijken, zorgen ze ervoor dat de hersenen op die vlakken anders kunnen gaan functioneren.

Een stuk minder testosteron

'Daarnaast kan de pil ervoor zorgen dat je testosteronniveau met wel vijftig tot zestig procent wordt verlaagd. Dat is echt een flinke verandering in je hormoonhuishouding,' vertelt Montoya. Testosteron kan invloed hebben op hoeveel plezier je ervaart. In tegenstelling tot estradiol en progesteron, zit dit geslachtshormoon niet in de pil. Wordt dat dus minder, dan kan je dat ook voelen in je stemming.

Welke klachten komen daarbij kijken?

Deze veranderingen in je hersenen kunnen leiden tot stemmingsklachten. Zo kan je last hebben van somberheid of depressieve gevoelens. Ook kun je volgens Montoya een afgevlakt gevoel krijgen. Dat is niet zo gek, want de hormonale schommelingen die je van nature hebt, worden afgeremd door de pil.

Verschil tussen vrouwen

De psycholoog en neurowetenschapper wil daarbij wel benadrukken dat niet iedereen deze klachten heeft. Sterker nog, er zijn ook vrouwen waarbij de pil het tegenovergestelde resultaat geeft. ‘Er is een groep vrouwen met het premenstrueel syndroom (PMS), waarbij de pil juist weer positief werkt op stemmingsklachten.’

Waarom de ene vrouw er wel last van heeft en de ander niet? Daar zijn onderzoekers nog niet over uit. Montoya denkt dat hormoongevoeligheid een rol speelt: ‘Iedere vrouw heeft een bepaalde hormoongevoeligheid. 'De een is heel gevoelig voor hormonale schommelingen, de ander is er veel minder of helemaal niet gevoelig voor.’

Oorzaak is nog niet vastgesteld

Doordat de hormoongevoeligheid tot nu toe niet werd meegenomen in onderzoek, hebben onderzoekers nog niet heel duidelijk kunnen vaststellen of de pil de directe oorzaak van depressieklachten is. Stel dat het ene onderzoek toevallig veel hormoongevoelige deelnemers had, en ander onderzoek juist niet, kan dat tot verschillende resultaten leiden. 

‘Het verklaart waarom sommige studies wel een verband vinden, en andere weer niet. Wanneer we weten welke factoren die verschillen in hormoongevoeligheid veroorzaken, wordt het ook makkelijker om te voorspellen wie er wel of niet goed op de pil reageert,' aldus Montoya.

Andere factoren kunnen ook een rol spelen

Daarnaast is het moeilijk om te zeggen dat de klachten puur door de pil komen. Het kan ook zo zijn dat je al eerder last hebt gehad van een depressie, of al langere tijd veel stress ervaart. Die dingen kunnen, wellicht samen met het slikken van de pil, ook voor klachten zorgen. Volgens Montoya is het dan ook belangrijk om de situatie per vrouw te bekijken.

Wat kan je doen als je deze klachten ervaart?

Net zoals met andere hormonale behandelingen heeft je lichaam vaak tijd nodig om te wennen. Het gebruikelijke advies hiervoor is drie maanden. ‘Ik kan me voorstellen dat als je een hele heftige verandering en klachten ervaart, dat je niet drie maanden kan wachten. Ga dan naar de huisarts om vanuit daar verder te kijken,' adviseert Montoya.

Een andere pil

‘Meestal krijg je de ‘klassieke’ pil voorgeschreven met daarin levonorgestel, een specifieke soort van progesteron. Tegenwoordig zijn er ook nieuwe pillen ontwikkeld met een ander soort progestageen,’ legt Montoya uit. Ook dan kun je met je huisarts kijken of dat een mogelijke oplossing is. 

Handvatten tegen stemmingsklachten

Als psycholoog geeft Montoya altijd tips mee die voor iedereen goed zijn: ‘Blijf bewegen en erop uitgaan, probeer jezelf niet terug te trekken. Zoek steun bij vrienden of mensen die dicht bij je staan, en ga jezelf niet isoleren.’

Heb je het gevoel dat je er niet zelf uitkomt? Ook dan geldt: ga naar je huisarts om te kijken naar een andere oplossing.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.