'Sorry, ik ben hormonaal': waarom LutealTok zo herkenbaar voelt (en tegelijk riskant kan zijn)

Online noemen vrouwen zichzelf gekscherend ‘luteaal’ zodra ze zich moe, prikkelbaar of ronduit ellendig voelen. LutealTok maakt er memes van, grappen, soms zelfs levensadvies. Maar wat gebeurt hier écht? Is het herkenning, of zetten we onszelf terug in een hokje waar we net uit probeerden te breken?

‘Na je eisprong gaat het bergafwaarts’, zegt een jonge vrouw op TikTok, terwijl ze met volle overtuiging de lens inkijkt. Geen medische opleiding te bekennen in haar bio, maar ze vervolgt: ‘Dat is je luteale fase: de zwaarste fase. Je voelt je misschien veel angstiger, hebt meer depressieve gedachten en bent veel gevoeliger. Mijn prikkelbaarheid schiet omhoog - heb medelijden met mijn vriend.’ 

Het idee dat een partner applaus verdient omdat deze je tijdens je menstruatie kan ‘verdragen’, voelt hopeloos ouderwets. Toch: bijna een miljoen likes. Blijkbaar raakt het iets.

LutealTok: herkenbaar of stereotype?

De nieuwste vorm van cycle syncing, je leven afstemmen op de fasen van je menstruatiecyclus, speelt zich nu af op LutealTok. Daar vertellen vrouwen hoe ze tijdens hun ovulatie moeiteloos to-dolijsten afwerken, PR’s verbreken en paaldansen, om vervolgens in de luteale fase te veranderen in iemand die uitgeput en met gigantische wallen onder een deken ligt. De feed schakelt moeiteloos tussen humor en quasi-educatieve content, en de likes lopen in de tienduizenden. Ik ben medeschuldig. Want mijn eigen luteale fase? Die is intens. Zo intens dat ik me elke maand zorgen maak of ik alles nog wel aankan: sociale afspraken, deadlines, mezelf. Tien uur slaap helpt niet, pijnstillers doen weinig, WhatsApp blijft dicht omdat ‘reageren’ voelt als een olympische sport.

Terwijl ik dit schrijf, denk ik: bevestigen we hier niet precies het stereotype dat feministen al decennialang proberen te ontmantelen? Of benoemen we eindelijk hoe zwaar een cyclus kán zijn? Het is een ongemakkelijke spagaat: onze hormonen als realiteit erkennen, zonder vrouwen neer te zetten als labiele, irrationele en humeurige wezens die beter geen leidinggevende functie kunnen krijgen. Hoe moeten we het in 2026 eigenlijk over hormonen hebben?

De hormonale vrouw bestaat niet

Met een hand op mijn opgeblazen buik bel ik Sally King, medisch socioloog en expert in menstruatiegezondheid. ‘Dat je je moe voelt en liever thuisblijft tijdens je menstruatie is logisch, je verliest bloed’, zegt ze nuchter. Maar over LutealTok is ze helder: er bestaat géén universeel stemmingspatroon tijdens de menstruatiecyclus. Een klein maar interessant onderzoek (27 vrouwen, tot zes cycli) laat zelfs zien dat 98 procent van de stemmingswisselingen dagelijks voorkomt, en niet sterk is gekoppeld aan fasen.

Kortom: dat hele strakke cyclusschema dat TikTok je voorspiegelt, is waarschijnlijk anekdotisch. Wat wél collectief lijkt? Een stijging van het energieverbruik met zo’n tweehonderd calorieën in de luteale fase. ‘Lichamelijke veranderingen, zoals baarmoederpijn, vermoeidheid en een verminderde bloeddoorstroming, worden veroorzaakt door ontstekingsveranderingen’, zegt dr. King.

Maar, cijfers tonen wel urgentie

Statistieken tonen echter ook aan dat veel vrouwen kampen met serieuzere problemen dan een opgeblazen gevoel. Tien procent van de vrouwen heeft endometriose, jaarlijks krijgen 2000 vrouwen baarmoederkanker, tien procent heeft het polycysteus ovarium syndroom (PCOS), één op de zeven vrouwen krijgt borstkanker en één op de vijf vrouwen heeft adenomyose. Ook mentaal welzijn speelt een rol: zo heeft bijna de helft van de vrouwen met ADHD PMDD, versus 1,6 procent van de algemene bevolking. Zorgwekkend, want in de VS doet vijftien procent van de PMDD-patiënten een zelfmoordpoging.

En dan de harde conclusie: volgens Women Inc. kan de Nederlandse gezondheidszorg 7,6 miljard euro per jaar besparen als kennis over het vrouwelijk lichaam op orde zou zijn. Onbehandelde aandoeningen veroorzaken niet alleen onvruchtbaarheid, kanker en orgaanschade, maar ook hoge uitval op werk. Is het dan gek dat vrouwen hun toevlucht zoeken op TikTok?

Virale prikkel

Gedragspsycholoog Mariska Fissette snapt die behoefte heel goed. ‘Verhalen delen geeft herkenning. Zeker als je je alleen voelt in je klachten.’ Ik vind zelf ook troost op LutealTok, bijvoorbeeld voor mijn frustratie over het feit dat ik al jarenlang met vage klachten en een ‘neem maar paracetamol’ word weggestuurd, zonder de diagnose endometriose. In plaats daarvan lach ik, omdat ik me kan identificeren met andere vrouwen die content maken over onze ziekte. 

Rachael Kent, expert digitale gezondheid, ziet waarom deze content viraal gaat: het is emotioneel, herkenbaar en makkelijk te consumeren. Een comedian die verkleed als baarmoeder uitbeeldt hoe heftig je cyclus kan zijn? Natuurlijk gaat dat los.’

Missende nuance

De valkuil bij dit soort content is dat kennis niet gedeeld wordt vanuit medische expertise. Het algoritme beloont extremen, niet nuance. De heftigste verhalen krijgen de meeste likes. Volgens Sally King zit daar het gevaar: het normaliseert extreme pijn. ‘Het suggereert dat álle menstruerende mensen dezelfde zware symptomen hebben. Daardoor lijkt de cyclus zelf een probleem, in plaats van een onderliggende aandoening zoals endometriose.’

Dit maakt het lastiger om serieus genomen te worden in de spreekkamer. Pijn die iedereen ‘schijnt te hebben’, wordt door je huisarts, baas, partner of vriend minder niet als zorgelijk gezien, maar als ‘part of the deal’. En zo schuift het medische systeem ernstige klachten nog makkelijker aan de kant.

Er valt niets te lachen

Het probleem blijft niet beperkt tot TikTok-humor. Extreemrechtse denkers gebruiken verschillen in hormonen graag als munitie. Een kritische vrouw? Zal wel ongesteld zijn. Een vrouwelijke politicus die boos wordt? Hormonale meltdown. Tijdens mijn LutealTok-scrolls hoorde ik zelfs mannen zeggen: ‘Daarom moeten vrouwen geen leidinggevende functies hebben.’

Dr. King ziet een hardnekkig patroon: van de ‘hysterische vrouw’ in de negentiende eeuw, via Freuds ‘vrouwelijke psyche’, naar de huidige ‘hormonale vrouw’ als tegenhanger van de rationele man. Deze ideeën sijpelen door naar de werkvloer: 27 procent van de vrouwen zegt dat de menopauze hun carrière schaadt, en vier op de tien Nederlandse vrouwen worden benadeeld rond zwangerschap en verlof. Deskundigen geloven dat het ‘biologiseren’ van vrouwelijk gedrag ons benadeelt, al gebeurt het misschien vanuit onschuldige bedoelingen. Want ja, we maken zelf ook weleens de grap ‘sorry, ik ben gewoon hormonaal.’ Maar was het de luteale fase, of gewoon een slechte nacht? Fissette waarschuwt: je ziet op TikTok nooit de context. Misschien heeft die vrouw in de video stress, slaaptekort, financiële zorgen of een zieke hond. Dat vertelt het algoritme er niet bij.

Maar waarom zoeken we toevlucht online, wat is er zo schadelijk aan het in aanraking komen met video's over extreme klachten, en hoe kun je ondertussen zelf het verschil zien tussen ‘hormonen’ en een ernstiger probleem? De rest van dit verhaal - over hoe je stigma kunt onderscheiden van de waarheid - lees je in WH's nieuwste magazine dat nu in de winkels ligt of dat je HIER online bestelt. Let wel: op = op!

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.