Krijg jij hoofdpijn van parfum? Dit is waarom geur zo heftig kan binnenkomen
Getty Images
Je loopt langs iemand die een sterke parfum draagt en bam: hoofdpijn. Dat geurtje waar jouw collega gek op is, bezorgt jou spontaan misselijkheid. Geur is misschien wel het meest persoonlijke zintuig dat we hebben. Wat voor de één warm en vertrouwd voelt, kan voor de ander ronduit ondraaglijk zijn.
Hoe het toch dat ons reukorgaan zo anders reageert? Dat hangt niet van één ding af. Je neus, hersenen, herinneringen én omgeving spelen allemaal een rol. Experts leggen uit waarom geur zo’n sterke (en soms fysieke) reactie kan oproepen en hoe je ontdekt welke geuren wél voor jou werken.
Ruiken: wat gebeurt er in je neus?
Wanneer je een geur ruikt, werken je neus en hersenen samen. Hoewel we grotendeels dezelfde geurreceptoren hebben, verschilt het per persoon welke daarvan actief zijn. Daardoor kan jij vooral scherpe noten oppikken, terwijl iemand anders juist de zachtere lagen ruikt. Hetzelfde parfum kan daarmee voor een compleet andere ervaring zorgen.
Als geur letterlijk pijn doet
Iets niet lekker vinden ruiken is één ding, maar soms gaat het verder dan dat. Bepaalde geuren kunnen hoofdpijn, een prikkelend gevoel in je neus of misselijkheid veroorzaken. En dat zit niet tussen je oren. In dat geval reageert de trigeminuszenuw: een zenuw die gevoelig is voor scherpte en irritatie.
Sterke parfums, synthetische geurstoffen of ingrediënten als menthol kunnen deze zenuw activeren. KNO-arts Zara Patel vertelt dat zij zelf migraine krijgt van zware colognes of luchtverfrissers. Waarom de één hier gevoeliger voor is dan de ander, kan te maken hebben met allergieën, een droge of geïrriteerde neus of simpelweg hoe je neus is samengesteld. Ook de intensiteit telt mee: bij hoge concentraties kan bijna elke geur irriterend worden, legt onderzoeker Pamela Dalton uit.
Je brein vindt er iets van
Een geur dringt natuurlijk je neus binnen, maar vervolgens bepaalt je brein wat je ervan vindt. Geur wordt in hetzelfde hersengebied verwerkt als emoties en herinneringen. Daarom kan een parfum je ineens een warm gevoel geven of juist directe weerstand oproepen. Volgens Dalton spelen eerdere ervaringen zelfs een grotere rol in geurvoorkeur dan biologie.
Parfumeur Julia Kahlig-Garuba ziet dat sommige noten mensen meteen verdelen. Wierook kan rustgevend zijn, maar ook spanning oproepen, afhankelijk van wat je ermee associeert. Kortom: als een geur iets met je doet, is dat zelden toeval.
Je geurvoorkeur is geen toeval
Wat je lekker vindt ruiken, wordt ook beïnvloed door waar en wanneer je bent opgegroeid. Geurvoorkeuren volgen vaak generatiepatronen. Zachte bloemengeuren voelen voor oudere generaties vertrouwd, terwijl jongere generaties juist warme, zoete geuren zoals vanille linken aan hun tienerjaren.
Ook cultuur speelt een grote rol in wat we lekker vinden ruiken. In het Midden-Oosten en Zuid-Azië groeien veel mensen op met geuren als oud (een intense, houtachtige geur), sandelhout en roos, waardoor die automatisch vertrouwd aanvoelen. In andere delen van de wereld roepen juist fruitige of frisse geuren een gevoel van thuis op. Overigens zijn mensen wereldwijd het toch ook vaak eens over welke geuren prettig zijn. Onze biologie legt de basis, maar onze ervaringen geven er kleur aan.
Zo maak je je neus blijer
De ene geur werkt voor jou waarschijnlijk minder goed dan de ander. Ben je gevoelig voor geur? Dan zijn er meerdere parfums die je goed kan hebben. Vanille wordt wereldwijd gezien als een veilige, zachte geur, net als lichte bloemengeuren, citrus, amber en frisse, zeepachtige noten, zegt Patel.
Heb je snel last van parfums, dan kan het helpen om onderliggende klachten zoals een droge of geïrriteerde neus aan te pakken. Wil je zelf een parfum proberen, test ’m dan op je huid en geef ’m tijd. Je lichaamschemie beïnvloedt hoe een geur ruikt, benadrukt parfumeur Daryl Do.
En stoort een geur van een ander je zodanig dat je er veel last van hebt? Dan kun je ervoor kiezen om jouw gevoeligheid, zonder oordeel richting de ander, op te brengen. We kunnen in ieder geval concluderen dat geur persoonlijk is, net als smaak. Je hoeft niet alles lekker te vinden, alleen datgene waar jij je goed bij voelt.
Dit is een syndication van Women’s Health US.