'Ik droeg goedkope steunkousen tijdens een lange vlucht - dit is waarom het trombose voorkomt'

‘In het vliegtuig loop je meer risico op trombose’ en ‘ook zo’n last van gezwollen enkels in het vliegtuig?’; terwijl redacteur Sanne zich voorbereidde op een lange vlucht, overtuigden video’s op social media haar om een paar steunkousen aan te schaffen. Ze droeg ze tijdens een 12-uur durende vlucht (heen en terug), en in dit artikel vertelt ze hoe dat ging. Want in hoeverre helpt het écht?

Volgens experts zijn er namelijk zowel voordelen als nadelen bij het dragen van de compression socks. Wat ik precies merkte, leg ik je uit - hoewel ik ze misschien helemaal niet nodig had... 

Kousen tegen gezwollen enkels

Online wordt het ene gezondheidsadvies na het andere gedeeld. Je weet heus: niet alle adviezen wil je even serieus nemen. Toch bleef het advies dat ik tegenkwam, van het dragen van steunkousen tijdens een lange vlucht, hangen. Ik kocht een goedkoop paar steunkousen, eigenlijk gemaakt voor sporters, en droeg ze tijdens de heenvlucht van 12 uur en de 13-uur durende terugvlucht. 

Hoewel ik na mijn vlucht eigenlijk weinig voordelen ervaarde, merkte ik toch dat mijn enkels een stuk minder gezwollen waren dan die van mijn buren - die er openlijk over aan het klagen waren. 

Gezondheidsrisico’s tijdens een lange vlucht

Het opzwellen van je enkels wordt ook als een van de symptomen tijdens een lange vlucht genoemd door Healthline. Deze oncomfortabele reactie in je benen wordt veroorzaakt door het gebrek aan beweging en ruimte. Daardoor moet je lijf harder werken om je bloed terug omhoog naar je hart te pompen (waar normaal gesproken je kuitspieren aan bijdragen) - en dat kan druk en zwelling veroorzaken in je onderbenen en voeten. Lang zitten kan bovendien leiden tot pijnklachten en spierkrampen. 

Tromboserisico

Maar naast dikke enkels en pijn brengt een lange vlucht (meer dan 4 á 5 uur) nog een risico met zich mee: in de lucht is er een tot wel 3 keer groter risico op bloedproppen en trombose dan op de grond. Dit komt doordat het zuurstofgehalte lager is zo hoog in de lucht, en omdat je lang zit. Daarom riep de Trombosestichting alle vliegtuigmaatschappijen dit jaar nog op om verantwoordelijkheid te nemen, en passagiers correct te informeren. 

Vergroot risico door hormonale anticonceptie en HRT

Volgens NHS lopen mensen die hormonale anticonceptie of hormoontherapie (HRT) gebruiken een hoger risico op bloedstolsels en trombose. Dit heeft te maken met het hormoon oestrogeen, wat in combinatie met langdurig zitten het risico vergroot. Het dragen van compressiekousen kan dan een goede optie zijn, zegt Dr. Pallavi Bradshaw, plaatsvervangend medisch directeur van AXA Health, tegen The Tab. 

Wat doet een steunkous dan?

Bij de steunkous denk je waarschijnlijk al snel aan de beige variant die je vooral voorbij ziet komen in het bejaardentehuis. Toch wordt het product onder sporters ook steeds populairder, en zijn er zelfs speciale reiskousen beschikbaar. 

‘Compressiekousen oefenen in feite meer druk uit op de benen dan gewone sokken,’ vertelt dr. Ashish Sarraju, cardioloog bij de Cleveland Clinic, aan TODAY. Ze voeren de druk continu uit op je benen, ook als je je beenspieren niet gebruikt, waarmee het je aderen als het waren wat samendrukt om je doorbloeding naar boven te verbeteren. Ze zitten het strakst bij je enkel, en horen tot in je knieholte te komen. De hoeveelheid druk verschilt per product. Kousen met hoge druk zijn vaak alleen verkrijgbaar via een arts. 

De voordelen van compressiekousen

Tijdens een lange vlucht biedt het dragen van steunkousen voordelen:

• Het verlicht pijn
• Het verkleint het risico van stolling in het bloed
• Het verbetert de bloedsomloop
• Het voorkomt zwelling
• Het verlaagt ontsteking
• Het beperkt vermoeidheid in spieren

Maar: compressiekousen is niet voor iedereen 

‘Tijdens een vlucht zit je in een bepaalde houding, soms lange tijd, en die onbeweeglijkheid kan leiden tot bloedophoping in de benen’, aldus Sarraju tegen Today. Maar als je verder gezond bent, hoef je je hier helemaal geen zorgen om te maken. Een bloedstolsel ontwikkelt zich namelijk niet zomaar. Bovendien is het relatief zeldzaam dat bloedstolsels zich wél ontwikkelen tijdens een vlucht. 

Mensen die wel baat kunnen hebben bij het dragen van compressiesokken tijdens een vlucht, zijn mensen die last hebben van chronische veneuze insufficiëntie, een voorgeschiedenis van bloedstolsels en als je recent een operatie aan spataderen hebt ondergaan. 

Belangrijke kanttekening

Let op: als er sprake is van een medische situatie omtrent je bloedsomloop, hart- en vaatziekten, of als je twijfelt of jij mogelijk baat hebt bij het dragen van steunkousen - raadpleeg dan áltijd eerst je huisarts. Het dragen van steunkousen tijdens de vlucht kan, zeker als je de verkeerde soort sokken draagt of een medische aandoening hebt, zorgen voor ongemak, irritatie of pijn in de benen. 

‘Er is echter geen significant en schadelijk risico waar mensen zich grote zorgen over hoeven te maken’, zegt Dr. Keith Churchwell, voorzitter van de American Heart Association, tegen TODAY. Maar: de Trombosestichting zegt dat niet goed passende compressiekousen trombose ook in hand kunnen werken - vooral als ze te strak zitten - en dat het geen nut heeft als ze te los zitten. 

Zo draag je steunkousen tijdens een lange vlucht

Compressiekousen zijn het meest effectief als je ze op de juiste manier draagt. Kies je ervoor om steunkousen - net als ik - toch een kans te geven? Dan draag je ze zo op de juiste manier:

1. Trek ze aan voordat je in het vliegtuig stapt: bijvoorbeeld bij de gate. Zo kan het de hele vlucht z’n werk doen. 

2. Draag ze gedurende de hele vlucht: ze moeten namelijk constante druk behouden, en als je ze halverwege uittrekt heeft dat natuurlijk geen nut.  

3. Draag een passende kous: zorg dat het materiaal plat tegen je huid ligt, dat ze niet te strak en niet te los zitten, dat je de juiste maat draagt en dat ze tot aan je knieholtes komen.

4. Beweeg regelmatig: zorg dat je om de 1-2 uur beweegt, dit helpt je steunkousen een handje en verbetert je bloedcirculatie. Ga staan, doe wat rek- en strekoefeningen, en/of loop een stukje door het gangpad. 

5. Blijf genoeg water drinken: als je uitdroogt wordt je bloed wat dikker, wat niet prettig is voor je bloedsomloop. Stay hydrated. 

De conclusie van mijn eigen ervaring

Achteraf gezien waren de steunkousen voor mij wellicht niet nodig geweest. Met voldoende beweging en hydratatie was ik als gezond individu die de anticonceptiepil niet slikt al een heel eind gekomen. Toch vond ik het een prettig idee dat ik mijn benen - letterlijk - zo extra steun kon bieden, en dat ik de zwelling kon beperken. 

Tijdens een volgende vlucht is er een grote kans dat ik weer compressiekousen aantrek - al zal ik wellicht wat meer tijd besteden aan de verschillende opties en de voor- en nadelen ervan, in plaats van voor de eerste de beste goedkope optie te gaan. 

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief. Het nieuwste magazine in de brievenbus ontvangen? Word abonnee en ontvang altijd als eerste de nieuwste editie.