Wat gebeurt er met je bloeddruk als je afvalt?

Afvallen wordt vaak besproken in termen van kledingmaten, calorieën en het getal op de weegschaal. Maar gewichtsverlies kan ook iets veranderen wat je niet direct ziet: je bloeddruk. Zelfs een relatief klein gewichtsverlies kan al invloed hebben op de druk waarmee je bloed door je bloedvaten stroomt.

Toch is afvallen zeker niet de enige manier om je bloeddruk te verlagen. Ook wat je eet, hoeveel je beweegt, hoeveel zout je binnenkrijgt, je slaap en eventuele medicatie spelen een belangrijke rol. 

Afvallen kan je bloeddruk verlagen

Onderzoek laat zien dat gewichtsverlies kan helpen om een hoge bloeddruk naar beneden te brengen. Gemiddeld daalt de bovendruk, oftewel de systolische bloeddruk, met ongeveer 1 mmHg per verloren kilo lichaamsgewicht. Wie ongeveer vijf kilo verliest, zou daarmee gemiddeld zo'n 4 tot 5 mmHg kunnen dalen.

Dat lijkt misschien een klein verschil, maar op het gebied van bloeddruk kunnen een paar punten al betekenisvol zijn. Een lagere bloeddruk verkleint namelijk het risico op hart- en vaatziekten en een beroerte. En je hoeft daarvoor niet eerst een bepaald streefgewicht te bereiken. Verbeteringen kunnen al binnen enkele weken zichtbaar worden.

Je lichaam krijgt minder hard werk te verduren

Waarom heeft gewichtsverlies eigenlijk invloed op je bloeddruk? Wanneer je afvalt, verandert er meer in je lichaam dan alleen het getal op de weegschaal. Je hart hoeft bijvoorbeeld minder hard te werken om bloed door je lichaam te pompen. Ook kan je lichaam gevoeliger worden voor insuline en kunnen je nieren beter omgaan met zout en vocht. Daarnaast kan het zenuwstelsel dat betrokken is bij je stressreactie rustiger worden. Al die veranderingen kunnen samen zorgen voor een lagere bloeddruk.

Ook zonder gewichtsverlies kun je verschil maken

Veel van deze voordelen zijn niet exclusief voor mensen die afvallen. Je hoeft dus niet eerst kilo's kwijt te raken voordat je iets kunt doen voor je bloeddruk. Minder zout eten, vaker bewegen en meer onbewerkte producten kiezen kunnen bijvoorbeeld al invloed hebben op je bloeddruk, ook wanneer je gewicht hetzelfde blijft. Dat is goed om te onthouden, zeker als je het gevoel hebt dat alles wat je doet uiteindelijk wordt afgerekend op de weegschaal.

Een paar kilo kan al onderscheid maken

Een analyse van 25 klinische onderzoeken liet zien dat iedere kilo gewichtsverlies gemiddeld samenhing met ongeveer 1 mmHg daling van de systolische bloeddruk. Bij een gewichtsverlies van 5 tot 10 procent van het lichaamsgewicht kan de daling nog groter zijn.

Maar er is geen magisch aantal kilo's dat je moet verliezen om gezond te zijn. Hoeveel je bloeddruk verandert, verschilt per persoon en hangt ook af van bijvoorbeeld leeftijd, genetische aanleg, voeding en andere gezondheidsfactoren.

Wat als je nauwelijks afvalt?

Dan betekent dat niet dat je inspanningen voor niets zijn geweest. Stel dat je meer bent gaan wandelen, vaker kookt met verse producten en minder zoute kant-en-klare maaltijden eet. Misschien verandert je gewicht nauwelijks, terwijl je bloeddruk wel verbetert. Ook krachttraining en conditietraining kunnen onderdeel zijn van een gezonde leefstijl zonder dat gewichtsverlies het hoofddoel hoeft te zijn. Je gezondheid is tenslotte meer dan één getal.

Soms zijn leefstijlveranderingen niet genoeg

Een hoge bloeddruk ontstaat niet alleen door overgewicht of leefstijl. Ook leeftijd, erfelijke aanleg en bepaalde aandoeningen kunnen een rol spelen. Daarom is 'je moet gewoon afvallen' lang niet altijd een compleet advies. Als je bloeddruk ondanks veranderingen in je leefstijl te hoog blijft, kan medicatie nodig zijn. Dat is geen teken dat je iets verkeerd doet. Bij sommige mensen is een combinatie van medicatie en leefstijlveranderingen simpelweg de beste aanpak. Gebruik je al bloeddrukmedicatie en val je af? Bespreek veranderingen in je bloeddruk dan met je huisarts. Pas je medicatie nooit zelf aan.

Deze gewoontes helpen je bloeddruk

Wil je iets doen voor je bloeddruk? Dan hoef je je niet volledig op gewichtsverlies te richten. Deze gewoontes kunnen ook rechtstreeks helpen:

• Eet minder zout. Een groot deel van het zout dat we binnenkrijgen komt uit bewerkte producten en maaltijden buiten de deur, en niet alleen uit het zoutvaatje.
• Kies vaker voor onbewerkte producten. Een eetpatroon met veel groente, fruit, volkoren producten, peulvruchten en magere eiwitbronnen kan helpen bij een gezonde bloeddruk.
• Blijf in beweging. Wandelen, fietsen en zwemmen zijn allemaal goede manieren om regelmatig te bewegen. Dertig minuten op de meeste dagen is een mooi uitgangspunt.
• Drink minder alcohol. Alcohol kan je bloeddruk verhogen. Minder drinken kan daarom ook helpen om die naar beneden te brengen.
• Neem slaap en stress serieus. Chronische stress en structureel te weinig slaap kunnen je bloeddruk beïnvloeden.
• Laat je bloeddruk controleren. Zeker als je eerder een hoge bloeddruk hebt gehad of je zorgen maakt, kan de huisarts met je meekijken naar wat voor jou verstandig is.

Bron: Health

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.