Een 'levensveranderende' zonverbranding: hoe gevaarlijk is die echt?

Zodra de zon zich laat zien, trekken we massaal naar buiten. En dat is helemaal niet zo'n slecht idee: zonlicht helpt je biologische klok, stimuleert de aanmaak van vitamine D en kan zelfs je humeur een boost geven. Maar op TikTok draait het deze zomer vooral om de keerzijde. 

Daar gaat de term 'life-changing sunburn' viral, waarmee gebruikers waarschuwen dat een flinke zonverbranding je huid voorgoed kan veranderen. Klinkt behoorlijk heftig, maar hoe serieus moet je die term eigenlijk nemen? Dermatologen leggen uit wanneer een zonverbranding echt reden tot zorg is - en wanneer vooral je zonnebrandcrème wat meer aandacht verdient.

Een 'life-changing sunburn' bestaat officieel niet

TikTok heeft er weer een nieuwe gezondheidsterm bij. Onder video's van rode schouders, pijnlijke ruggen en blaren waarschuwen gebruikers elkaar voor een zogenaamde 'levensveranderende' zonverbranding. Sommigen adviseren zelfs direct een afspraak bij de dermatoloog te maken of jaarlijks een huidcontrole in te plannen.

Volgens dermatoloog Saranya Wyles is die term alleen allesbehalve medisch. 'Een “levensveranderende" zonverbranding is geen diagnose en ook geen officiële risicocategorie. Het is vooral een term die op sociale media is ontstaan.'

Het risico van te lang in de zon zitten

Dat betekent niet dat elke zonverbranding onschuldig is. Integendeel zelfs, iedere keer dat je huid verbrandt ontstaat er schade aan huidcellen en DNA. Op de lange termijn kan die schade het risico op huidkanker vergroten. Zo blijkt uit cijfers van de American Academy of Dermatology dat vijf zonverbrandingen met blaren tussen je 15e en 20e levensjaar het risico op een melanoom flink verhogen.

Toch betekent een flinke zonverbranding niet automatisch dat je leven voorgoed verandert. 'Als je een blaarvormende zonverbranding oploopt, hoef je niet meteen in paniek naar de dermatoloog te rennen als je de huid thuis goed kunt verzorgen', zegt dermatoloog Axel Delgado.

Niet iedere verbranding is hetzelfde

Waar TikTok vrijwel iedere zonverbranding onder dezelfde noemer lijkt te plaatsen, kijken dermatologen vooral naar de ernst van de zonverbranding. Grofweg onderscheiden zij drie situaties.

Eerstegraads verbranding

Dit is de meest voorkomende vorm van zonverbranding. Je huid kleurt roze of rood, voelt warm aan en kan wat gevoelig of licht gezwollen zijn. Na een paar dagen begint de huid vaak vanzelf te vervellen. Hoewel dit type verbranding meestal thuis goed te behandelen is, blijft het een teken dat je huid schade heeft opgelopen. Ga daarom uit de zon zodra je merkt dat je bent verbrand. Een koele douche of een koud kompres helpt om de hitte uit de huid te halen. Smeer daarna een parfumvrije hydraterende crème of aloëveragel om de huid te kalmeren en blijf voldoende water drinken.

Heb je veel pijn of is de huid flink ontstoken? Dan kan een ontstekingsremmende pijnstiller, zoals ibuprofen, tijdelijk verlichting geven. Verdovende crèmes kun je beter laten staan; die kunnen de geïrriteerde huid juist extra prikkelen.

Tweedegraads zonverbranding

Bij een tweedegraads zonverbranding blijft het niet bij roodheid. Er ontstaan blaren en de pijn is vaak een stuk heftiger. Ook kan de huid glanzend of vochtig ogen doordat niet alleen de bovenste huidlaag, maar ook de diepere huid beschadigd is. De behandeling lijkt grotendeels op die van een eerstegraads zonverbranding, al is er één belangrijke regel: blijf van de blaren af. Hoe verleidelijk het ook is, door ze open te prikken vergroot je de kans op een infectie. Gaat een blaar vanzelf kapot, maak de plek dan voorzichtig schoon en houd de huid vochtig met vaseline.

Zijn de blaren erg uitgebreid of zitten ze op je gezicht, handen of in de schaamstreek? Dan is het verstandig om contact op te nemen met een arts.

Zonvergiftiging: meer dan alleen een flinke zonverbranding

Een derdegraads zonverbranding door de zon komt vrijwel nooit voor. Wat artsen wel regelmatig zien, is zonvergiftiging - ook wel een ernstige reactie op overmatige blootstelling aan de zon. Ondanks de naam is er geen sprake van een echte 'vergiftiging'. Het is een niet-medische term voor een ernstige zonnebrand die gepaard gaat met klachten in de rest van je lichaam. Naast blaren kun je last krijgen van misselijkheid, overgeven, koorts, koude rillingen, uitdroging, hoofdpijn of duizeligheid.

Sommige mensen lopen bovendien meer risico. Gebruik je bepaalde medicijnen, zoals sommige antibiotica, antihistaminica of cholesterolverlagers? Dan kan je huid gevoeliger reageren op uv-straling. Krijg je naast een flinke zonverbranding ook deze klachten, wacht dan niet af maar neem contact op met een arts.

Wanneer is een zonverbranding reden tot zorg?

Een zonverbranding is nooit iets om weg te wuiven. Het is altijd een signaal dat je huid schade heeft opgelopen door uv-straling. Toch hoef je na één keer verbranden niet meteen uit te gaan van het ergste. Volgens dermatologen kun je een zonnebrand beter zien als een wake-up call. Misschien was je zonnebrandcrème niet vaak genoeg aangebracht, bleef je net iets te lang in de middagzon zitten of dacht je dat 'één keertje zonder SPF' geen kwaad kon. Je huid denkt daar helaas anders over.

Weet wat de risico's zijn

Er zijn wel situaties waarin extra controle verstandig is. Heb je zelf huidkanker gehad, komt het veel voor in je familie of heb je veel moedervlekken die veranderen? Dan is het slim om regelmatig een dermatoloog te bezoeken voor een huidcontrole. Ook mensen die in het verleden vaak ernstig zijn verbrand of veel onder de zonnebank hebben gelegen, lopen een groter risico. Heb je die risicofactoren niet? Dan blijft het alsnog verstandig om je huid af en toe zelf te controleren en bij twijfel een huisarts of dermatoloog in te schakelen.

Zo bescherm je je huid deze zomer

Voorkomen blijft natuurlijk beter dan genezen. Gelukkig draait goede zonbescherming om meer dan alleen een laagje SPF. Smeer voldoende zonnebrandcrème en herhaal dat iedere twee uur, of vaker als je veel zweet of gaat zwemmen. Voor je gezicht heb je ongeveer twee strepen zonnebrandcrème over je wijs- en middelvinger nodig. Voor je lichaam komt dat neer op ongeveer een shotglas vol - vaak meer dan de meeste mensen gebruiken.

Daarnaast loont het om tijdens de heetste uren van de dag wat vaker de schaduw op te zoeken. Een pet, zonnebril of kleding met UV-bescherming kan je huid extra beschermen, zeker als je langere tijd buiten bent.

Dit artikel is een syndication van Women's Health US

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.