Wat is het 'expectation effect'?
Getty Images
Heb jij soms moeite met optimistisch zijn? Begrijpelijk, met alle narigheid om ons heen is het niet altijd makkelijk om de wereld door een roze bril te blijven zien. Toch blijkt het geheim van een gelukkig gevoel ‘m voor een groot deel in je mindset te zitten. Het zogeheten ‘expectation effect’ zou daar een handje bij kunnen helpen.
Wat is het expectation effect?
Het expectation effect is een fenomeen waarbij wat je verwacht dat gaat gebeuren, invloed heeft op hoe iets daadwerkelijk uitpakt. En nee, we hebben het hier niet over manifesteren. Waar het op neerkomt, is dat wanneer je ergens een verwachting over hebt, of dat nu positief of negatief is, je brein en lichaam zich hier onbewust op afstemmen. Je brein zoekt actief naar bevestiging van jouw verwachting en alles wat daar niet in past, wordt afgezwakt of zelfs weggefilterd.
Aan HuffPost geeft therapeut Natalie Moore het simpele voorbeeld: “Denk eens aan de woorden ‘afspraak bij het gemeentehuis’ versus ‘vakantie’. Alleen al bij het idee van het gemeentehuis voel je waarschijnlijk irritatie of weerstand, terwijl een vakantie meteen associaties oproept met ontspanning en voorpret.” Die verwachtingen beïnvloeden niet alleen hoe je je voorbereidt, maar ook hoe je het moment zelf beleeft. De situatie verandert misschien niet, maar wel hoe jij erin stapt, hoe anderen op jou reageren en uiteindelijk hoe jij de situatie ervaart.
Self-fulfilling prophecy
Met andere woorden: je hebt misschien niet altijd controle over hoe iets precies loopt, maar je verwachtingen, samen met de energie en inzet die je daarin stopt, bepalen wel grotendeels hoe het uitpakt. Ga je uit van negatieve verwachtingen, dan is de kans groot dat ze werkelijkheid worden. Het is eigenlijk gewoon een self-fulfilling prophecy.
Hoe pas je het expectation effect toe in je dagelijks leven?
Nu je weet dat je gedachten en gevoelens onbewust je gedrag en de uitkomst van een situatie beïnvloeden, is het niet zo moeilijk om te begrijpen hoe je het expectation effect in je voordeel kunt inzetten. Vertel jezelf voorafgaand aan een gebeurtenis simpelweg dat het leuk, prettig of waardevol gaat zijn. Je brein gaat dan automatisch op zoek naar bewijs dat je verwachting klopt, waardoor je de ervaring positiever beleeft.
Zie je bijvoorbeeld op tegen een lange treinreis? In plaats van te denken dat je vast vertraging krijgt, geen zitplek vindt en je je urenlang gaat vervelen, kun je ook denken: dit is hét moment om eindelijk die podcast te luisteren waar ik maar niet aan toekwam, of gewoon even ontspannen onderuit te zakken. Je zult merken dat niet alleen je humeur erop vooruitgaat, maar dat het ook lichamelijk verschil maakt: je zenuwstelsel komt tot rust en je energie krijgt een positieve boost. Het klinkt misschien als magie, maar het is gewoon de kracht van je mindset.