Wat is heteropessimisme en -fatalisme waar iedereen het over heeft?

Denk je weleens, ‘pff, daten met een man is vermoeiend’, of zelfs ‘ik haal er geen plezier meer uit’? Dan ben je écht niet de enige. Een nieuwe term heeft op dit moment zelfs het internet veroverd: heterofatalisme. Maar wat betekent dat eigenlijk? Spoiler: het heeft alles te maken met de moedeloosheid rondom de datingwereld van hetero’s, en het gebrek aan gelijkwaardigheid. 

Onverwachte naaktfoto’s, achterblijvende vaat en vergeten verjaardagen: welkom in de moderne wereld van hetero’s vol ergernissen. Natuurlijk: er zijn genoeg hetero’s en heterostellen die dolgelukkig zijn in de liefde, maar recente ontwikkelingen laten zien dat steeds meer heterovrouwen zich kunnen vinden in de term ‘heterofatalisme’. 

Geen ironie, maar de harde realiteit

Heterofatalisme komt voort uit de term ‘heteropessimisme’; voor het eerst genoemd door schrijver Asa Seresin in zijn essay uit 2019 On Heteropessimism. Hij omschreef heteropessimisme als de gewoonte van veel heteroseksuele vrouwen om hun teleurstelling rondom mannen uit te spreken met een ironische ondertoon van zelfkennis en meme-waardigheid. Daarbij sluiten ze zich vooral op emotioneel vlak af. Dat gebeurt met uitspraken (vaak na een diepe zucht) zoals: ‘Mannen zijn varkens’ of ‘Was ik maar lesbisch’ - een zin die redacteur Sanne onlangs in nog haar column besprak:

Grappen om herkenbaarheid

Heteropessimisme is dus vooral te koppelen aan grappen die vrouwen onderling maken over hun mannelijke partners: ‘Kan ik hem nog terugsturen, of is de uiterlijke retourdatum al verstreken?’ of ‘Tja, hij kent de codes van zijn game uit zijn hoofd, maar weet niet hoe de arts van z’n kind heet. Typisch.’ Vrouwen om je heen moeten erom lachen, en niemand kijkt er raar van op. 

Online vertaalt zich dit bijvoorbeeld in vrouwen die video’s delen over bepaald gedrag van hun mannelijke partner. Vooral de reacties onder deze video’s weerspiegelen het heteropessimisme (of zelfs heterofatalisme), maar daarover later meer. 

Van pessimisme naar fatalisme

Heterofatalisme gaat nog een stap verder. Het is een collectief gevoel dat heterorelaties vergane glorie zijn. Ze zijn vermoeiend en geworteld in ongelijkheid; mannen zijn niet alleen teleurstellend vanwege een nare opmerking, maar het is te wijten aan het hele systeem waarop heterorelaties zijn gebouwd. Toch is het, mits je een relatie met een man wilt, niet te vermijden. It is what it is; een treurige, maar onomkeerbare realiteit: ‘Al weet ik dat ik beter verdien, ik leg me er toch bij neer omdat ik een connectie wil aangaan.’ Een relatie verbreken is het niet waard, want dit gevoel is niet te vermijden. 

Waar komt dit gevoel vandaan?

Volgens de Sexual Health Alliance (een wereldwijde organisatie die zich inzet voor ontwikkeling op gebied van seks) komt heterofatalisme vaak voort uit observaties in een eigen omgeving. Dat begint vaak bij het zien van vrouwen in je eigen familie: oma klaagt over opa die nooit romantisch is, je moeder klaagt over het gedrag van je vader - van wie ze is gescheiden. Zo wordt dit gevoel doorgegeven van generatie op generatie, maar het wordt ook versterkt door media die disfunctionele relaties in beeld brengen. 

Wat betreft media heb je het dan al snel over series en documentaires, maar ook over video’s van vrouwen zelf (zoals we eerder benoemden) waarbij ze persoonlijke verhalen delen. Reacties onder deze video’s - ‘Girl, run’ en ‘Hij is toch je partner, waarom gedraagt hij zich als je kind?’ - laten zien dat dit onderwerp veel emoties oproept. Vooral tijdens de coronapandemie kwam ongelijkheid binnen relaties steeds meer aan het licht; bijvoorbeeld in het huishouden of de zorg voor hun kinderen. Maar ook groeiende cijfers over huiselijk geweld, femicide, seksueel grensoverschrijdend gedrag en inkomensongelijkheid worden aangekaart.

Het gevolg voor de huidige datingwereld 

Data tonen aan dat heteropessimisme en -fatalisme ook in cijfers terug te zien. ‘In Amerika zie je dat iets van 64% van de vrijgezellen niet meer op zoek is naar een relatie’, vertelde Vrij Nederland-journalist en antropoloog Laura Kemp in Radio-1 programma De Rode Draad. Dit is deels te verklaren doordat veel vrouwen tijdens een groeiende conservatieve beweging juist een feministische partner zoeken - iemand die veel waarde hecht aan vrouwenrechten.

Maar een andere verklaring is volgens Hoofdredacteur van Vrij Nederland Sander Heijne te verklaren doordat veel vrouwen een gebrek aan emotionele diepgang bij mannen ervaren, zo vertelde hij in het radioprogramma. In zijn omgeving hoort hij dat vrouwen verrast zijn als een man bij een date vragen stelt: ‘Dan denk ik: de lat ligt eigenlijk ook wel heel laag.’ Volgens hem hebben vrouwen zich de afgelopen jaren heel erg vrijgevochten, en blijven mannen vaak vastzitten in de hiërarchie van de mannencultuur. En vrouwen? Die pikken dat niet meer. 

Grote zorgen - óók voor mannen

Volgens Heije leidt deze verschuiving ook tot zorgwekkende ontwikkelingen bij mannen: ‘Ze scoren slechter op scholen, universiteiten. Ze zonderen zich meer af. Ze hebben steeds vaker last van mentale gezondheidsklachten. Dat moeten we ook serieus nemen’, vindt Heijne. Sommige mannen storten zich zelfs helemaal in porno, of duiken in de toxische manosphere. 

Klinkt niet goed, wat nu?

Volgens Kemp ligt er zowel bij mannen als bij vrouwen een taak, maar ligt de bal wel bij de man. Zo moeten mannen kritisch naar zichzelf kijken, en kan het vrouwen helpen om de hoop niet op te geven. 

Herken je jezelf in het gevoel van heteropessimisme, of zelfs heterofatalisme? Dan zijn dit een paar tips die je kunt toepassen:

• Weet wat je waard bent, en zoek bewust: het is geen crime om eisen te hebben, leg die lat hoog. Zoek iemand wiens waarden en normen overeenkomen met die van jou.
• Neem een pauze: als je even klaar bent met daten, is het oké om even afstand te nemen van dating apps. Ga offline, spendeer tijd met vrienden en familie, en kom terug als je er weer klaar voor bent. 
• Leg je niet neer bij gedrag, maar herken het: als je mannelijke partner bepaalde dingen doet waar je je niet goed bij voelt, neem dan niet it is what it is als conclusie. Kijk of je patronen herkent: luistert hij naar je? Laat hij jou open en kwetsbaar communiceren? Zo niet, mag je ook echt wel een grens trekken. 
• Hoe zijn jouw patronen: val je altijd op foute types, of wéér op een man die emotioneel onbereikbaar is? Vraag je dan af of dit misschien te koppelen is aan een bepaald patroon - en schakel desnoods hulp in van een professional of van je bloedeerlijke bestie. 

Moet je stoppen met het daten van mannen, of de hoop opgeven? Nee. Want heteropessimisme en -fatalisme betekent niet dat de liefde passé is. In plaats van je erbij neerleggen, kun je jouw definitie van een gezonde relatie herschrijven. ‘Gezonde relaties vind je niet, je bouwt ze op’, zei therapeut Dr. Alexandra Solomon tegen Forbes. ‘Bovendien kun je alleen bouwen met iemand die er ook klaar voor is om samen met jou te bouwen.’ Zet jezelf op de eerste plaats.

Bronnen: NPO Radio1, Forbes, Lampoon Magazine, The Conversation

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.