Wat kun je doen als je iemand of jezelf herkent in signalen van een eetstoornis?

Er wordt steeds vaker open gesproken over de impact van eetstoornissen, met als doel dat mensen zich gehoord voelen en de juiste hulp kunnen vinden. Maar als je - bijvoorbeeld tijdens het kijken van een documentaire - dingen in jezelf - of bij een ander - herkent?

Vanavond is de documentaire van Marijn Kuipers ‘Het dubbelleven van Marijn Kuipers’ te zien op tv. Daarin vertelt ze voor het eerst openlijk over haar strijd met de eetstoornis boulimia. ‘Ik ga eerlijk zijn’, schreef ze in de aankondiging van haar documentaire op Instagram. ‘Open. Kwetsbaar. Doodeng… maar als ik hiermee al één van jullie gezien laat voelen, dan is het die buikpijn mij nu al waard geweest. Je bent niet alleen.’

Mocht jij jezelf in haar verhaal (of dat van een ander) herkennen, of herken je het bij iemand anders, lees je hier wat je kunt doen. 

Let op: in dit artikel worden de onderwerpen rondom verstoord eetgedrag en eetstoornissen aangehaald, en kan als triggerend worden ervaren. Onderaan lees je hoe en waar je hulp kunt vinden.

‘Ik herken dit gedrag’: dit zijn de signalen

Gewoontes en gevoelens kunnen erg herkenbaar klinken: paniek als je een sportsessie mist, stress rond een spontane maaltijd of opluchting én schaamte na een ‘strenge’ dag. Als dat bekend voelt: je bent niet de enige, zo schrijft Stichting Kiem. 

Als je een fixatie op voeding en gewicht ervaart, kan het zijn dat je verstoord eetgedrag toont. Denk aan maaltijden overslaan, hongersignalen negeren, strikte regels rondom voeding of het idee dat je eten eerst moet ‘verdienen’ met sporten. 

Wanneer wordt ‘gezond bezig zijn’ een probleem?

Voor veel mensen duurt het lang voordat ze doorhebben dat er iets misgaat. Het kan voelen als iets wat je zelf moet oplossen, terwijl het tegelijk ook houvast of afleiding geeft. Die dubbelheid maakt het verwarrend. 

Misschien herken je dit:

• Je bent voortdurend bezig met eten, calorieën of bewegen
• Je voelt je gevangen in regels rond eten
• Je vermijdt sociale situaties waar eten centraal staat
• Je schaamt je voor je eetgedrag
• Eten of controle neemt steeds meer ruimte in in je leven
• Soms voel je dat het niet klopt, maar kun je het niet goed benoemen. Die twijfel is een belangrijk signaal.

Dit kan leiden tot een negatieve relatie met eten, zelfkritiek en lichamelijke klachten zoals vermoeidheid, haaruitval, duizeligheid, concentratieproblemen en slaapproblemen. En, waarschuwen experts, het kan zich ontwikkelen tot een eetstoornis.

Wat is een eetstoornis?

Een eetstoornis is een psychische aandoening waarbij het niet alleen over eten gaat, maar vooral over de gedachten eromheen: controle, angst, schaamte en vastlopen in patronen. 

Soorten eetstoornissen

De meest voorkomende eetstoornissen zijn arfid, anorexia, boulimia en binge eating disorder.

• Bij arfid (Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder) lukt het niet en durf je het niet om bepaald voedsel te eten, bijvoorbeeld vanuit angst, door textuur of door strenge regels.
• Bij anorexia draait het om obsessieve gedachten over eten en het ernstig beperken van de voedselinname - vaak gaat dit gepaard met een angst voor slikken, stikken, buikpijn of allergie.
• Boulimia kenmerkt zich door het compenseren van eten, bijvoorbeeld door overgeven, excessief sporten, laxantia of streng diëten.
• Bij binge eating disorder gaat het om terugkerende eetbuien waarbij iemand in korte tijd grote hoeveelheden eet en het gevoel heeft de controle te verliezen - vaak als reactie op emotie of eerdere restrictie.

Soms lopen vormen in elkaar over of wisselen ze elkaar af. Streng lijnen kan bijvoorbeeld overgaan in eetbuien. Belangrijk om te weten: een eetstoornis is meestal niet aan iemands lichaam te zien.

Wat als je het bij een ander herkent?

Volgens Stichting Kiem kan het voor de omgeving lastig of spannend zijn om te weten wat je moet doen als je signalen bij iemand herkent. Goedbedoelde opmerkingen over eten, bewegen of gewicht kunnen de eetstoornis juist sterker maken. Frouke van Overveld van Stichting Kiem is expert op het gebied van eetstoornissen en vertelt: ‘Voor iemand met een eetstoornis kan het heel waardevol zijn als iemand zegt: ik maak me zorgen om je, je staat er niet alleen voor, wat heb je nodig?’

WAT HELPT:

• ‘Ik maak me zorgen om je’
• Luisteren zonder oordeel
• Aanwezig blijven
• Samen zoeken naar hulp

WAT MINDER HELPT:

• Opmerkingen over gewicht
• ‘Je moet gewoon normaal eten’
• Het bagatelliseren van de situatie

Het belang van de juiste hulp

Herken jij jezelf hierin, of herken je een ander? Weet dan dat je niet alleen bent. Hulp zoeken is - hoewel moeilijk - heel belangrijk, omdat artsen en deskundigen precies weten hoe ze jou het beste kunnen helpen. Zij zullen niet oordelen. Daarvoor zul je jouw eetstoornis zelf moeten erkennen. 

Praat met iemand die je vertrouwt, zoek informatie, bijvoorbeeld via firsteetkit.nl, bespreek je zorgen met je huisarts en neem contact op met een organisatie of inloophuis voor steun of lotgenotencontact. Weet hoe dan ook: je hoeft het niet alleen te doen.

Hulp vind je hier:

Bel bij spoed altijd 112; als er geen spoed is, kun je het best contact opnemen met je huisarts. Heb je behoefte aan persoonlijke hulp of advies, of weet je niet zeker of je hulp nodig hebt? Dan kun je (anoniem) contact opnemen met een hulplijn:

• Hulplijn MIND: 0900-1450 > je kunt bellen, chatten, WhatsAppen of mailen met een hulpverlener
• Informatie-, advies- en steunpunt (ook als je een naaste bent) Stichting JIJ: 010-7370847
• Stichting Kiem helpt ouders, naasten en professionals om signalen eerder te herkennen, zodat mensen sneller passende hulp krijgen. Op stichtingkiem.nl/hulp vind je informatie over eetstoornissen en waar je terechtkunt voor hulp.

Wil je weten hoe hulp bij een eetstoornis eruit kan zien? Je leest het in dit artikel.

Bronnen: Stichting Kiem, Stichting MIND, Novarum, NTVG, BNNVARA

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.