Wat speelt er écht achter verstoord eetgedrag? Ruim 1100 vrouwen geven antwoord

Naar het zelfbeeld, eetgedrag en lichaamsbeeld van vrouwen worden jaarlijks verschillende onderzoeken gedaan. Ook bij Women’s Health deden we zo’n onderzoek. Aan het onderzoek deden 1153 mensen mee, waarvan 1102 vrouwen. De jongste deelnemer was 12 jaar en de oudste deelnemer 92. We deden het onderzoek niet om te bevestigen wat we al weten, maar om onze doelgroep hulp en handvatten te bieden aan de hand van de uitkomsten.

Tekst: Marianne van de Werken 

Opvallend daarin is dat niet sociale media, maar vooral onze dagelijkse drukte én emoties zorgen voor verstoorde eetpatronen. Toch zijn er maar weinig vrouwen die hulp zoeken. Ook niet als ze zich al bewust zijn dat er iets mis is met hun eetpatroon. 

Let op: in dit artikel worden de onderwerpen rondom verstoord eetgedrag en eetstoornissen aangehaald, en kan als triggerend worden ervaren. Onderaan lees je hoe en waar je hulp kunt vinden.

Leeftijd versus eetstoornissen

Wat vooral uit ons onderzoek naar voren komt, is dat vooral jongere vrouwen worstelen met hun relatie met eten en hun lichaamsbeeld. Sociale media spelen daarin een onmiskenbare rol als het gaat om de druk op ons spiegelbeeld, maar de échte oorzaak van verstoord eetgedrag blijkt van meer afhankelijk. Uit de open antwoorden komt naar voren dat een combinatie van dagelijkse stress, tijdgebrek, emoties en diepgewortelde schaamte minstens zo zwaar weegt.

We vroegen de ruim 1100 vrouwen naar hun onzekerheden en de relatie met eten en hun spiegelbeeld. Vooral bij de vrouwen onder de dertig jaar komt verstoord eetgedrag veelvuldig voor: iets meer dan de helft geeft aan ooit met een eetstoornis of een verstoord eetgedrag geworsteld te hebben. Bij de vrouwen van zestig jaar en ouder is dit bij een op de vijf vrouwen. 

Invloed van sociale media

Ruim negentig procent van de vrouwen die meededen aan het onderzoek denkt dat sociale media van invloed zijn op hoe vrouwen naar hun lichaam kijken. Onder de vrouwen die in het heden of verleden aangeven te maken te hebben met eetproblematiek geeft 74% zelfs de maximale score als het gaat om de invloed van sociale media, tegenover 63% van de vrouwen zonder eetproblemen.  

Verstoord eetgedrag ontwikkelt zich achter de schermen

Belangrijk om hierin te onderscheiden is het verschil tussen ons spiegelbeeld en ons eetgedrag. Waar sociale media voornamelijk zorgen voor een kritische blik in de spiegel, ontstaat het daadwerkelijke verstoorde eetgedrag vaak achter de voordeur. Het zijn juist de alledaagse factoren, zoals een overvolle agenda en drukte op het werk (16,9% noemt dit als obstakel) en het verwerken van emoties (63,8%), die ervoor zorgen dat de balans in het eetpatroon zoekraakt. 

Hoewel ze hun eigen advies zelf lang niet altijd volgen, hebben veel vrouwen aangegeven een advies voor andere vrouwen te hebben. Zo klinkt in verschillende bewoordingen dat iedereen uniek is en dat je jezelf daarom nooit met een ander op een scherm moet vergelijken. "Ontvolg accounts die je een slecht gevoel over jezelf geven", adviseert een van de vrouwen.

Niet meer beoordelen op uiterlijk

Waar veel vrouwen mentaal mee worstelen, is de constante focus op het spiegelbeeld. Uit de antwoorden op de vraag wat vrouwen het liefst zouden veranderen aan hun blik op hun lichaam, komt bij 22,2% een duidelijke wens naar voren: ze willen af van het puur beoordelen op uiterlijkheden.

Van de vrouwen die aangaven hun mentale blik op hun lichaam te willen veranderen, wil bijna de helft (47,7%) hun lichaam meer leren waarderen om wat het kán in plaats van hoe het oogt. Het gaat dan om gezondheid, fysieke kracht en wat het dagelijks presteert. Een belangrijke omslag, want een gezond lichaam draait niet enkel om een strakke buik of een getal op de weegschaal, maar vooral om hoe je je erin voelt.

Emotie-eten

Stress, verdriet of verveling kunnen ervoor zorgen dat je sneller een kast opentrekt om iets te eten. In ons onderzoek geeft 63,8% van alle vrouwen aan soms of vaak te eten uit emotie. Slechts 12,4% van de vrouwen geeft aan nooit uit emotie te eten. 48,3% herkent zich bovendien sterk in de stelling: ‘Mijn stemming heeft invloed op wat of hoeveel ik eet.’ 

De oudere vrouwen lijken in hun eetgedrag minder gevoelig voor emoties. Als we naar de antwoorden kijken, dan neemt het emotie-eten af als de leeftijd van de vrouwen die meededen aan het onderzoek toeneemt. 

Vrouwen zoeken vaak geen hulp

Iets anders wat ons onderzoek laat zien, is dat maar een derde van de vrouwen die aangeeft te kampen met verstoord eetgedrag, hulp zoekt. 70,3% van deze vrouwen noemt als reden dat ze het niet ernstig genoeg vonden om aan de bel te trekken. Vrouwen cijferen hun eigen leed massaal weg omdat ze niet aan de ‘extreem magere’ standaard voldoen. Ook de schaamte en de angst voor oordelen van anderen waren reden om geen hulp te zoeken. 

Soms willen vrouwen wel hulp zoeken, maar zijn er drempels die ze tegenhouden. Zo zijn er veel vrouwen die de stap naar de GGZ of de psycholoog te groot vinden en die liever naar laagdrempelige of holistische opties kijken om hun emoties te reguleren. Ook de wachtlijsten bij de GGZ worden aangevoerd als reden om geen hulp te zoeken.  

Tot slot is er ook nog een groep vrouwen die niet weet bij wie ze kunnen aankloppen als ze worstelen met hun eetgewoonten. Bijna veertien procent van de vrouwen die geen hulp zocht, geeft aan dat dit de reden is dat ze nooit hulp heeft ingeschakeld. 

Taboesfeer

Het is wel duidelijk dat er een groot taboe rust op eetproblemen. Veel vrouwen die meededen met het onderzoek hebben de opvatting dat je mentaal sterk moet zijn en dat verstoord eetgedrag en emotie-eten iets is wat je met wilskracht kunt oplossen. Hulp vragen voelt dan als falen of als toegeven aan een zwakte. 

Gek eigenlijk, want uit hetzelfde onderzoek komt naar voren dat 94 procent van de vrouwen op z’n minst ‘soms’ met het gewicht bezig is en ruim twee derde geeft aan dat dit regelmatig tot vaak is. We zijn er dus bijna allemaal mee bezig, maar we praten er niet over. 

Rolmodellen

Dat moet dus anders. Volgens drie kwart van de deelnemers van het onderzoek is het belangrijk dat rolmodellen en bekende vrouwen eerlijk zijn over hun mentale strijd en eetproblemen. Bijna tachtig procent van de vrouwen denkt dat deze verhalen daadwerkelijk kunnen bijdragen aan het afbreken van de maatschappelijke taboes rondom verstoord eetgedrag. Onder de vrouwen die zelf te maken hebben met een eetstoornis is dit percentage zelfs nog hoger. 

Het verlangen naar herkenning en openheid is bij jongere en middelbare vrouwen aanzienlijk groter dan bij oudere generaties. Oudere vrouwen geven vaker aan zich beter bij hun eetpatroon te voelen. Dat is hoopgevend voor de jongere generatie. 

Het belang van de juist hulp

Herken jij jezelf hierin, of herken je een ander? Weet dan dat je niet alleen bent. Hulp zoeken is - hoewel het moeilijk kan zijn - heel belangrijk, omdat artsen en deskundigen precies weten hoe ze jou het beste kunnen helpen. Zij zullen niet oordelen. Daarvoor zul je jouw eetstoornis zelf moeten erkennen. In de praktijk zoeken mensen vaak hulp juist terwijl ze nog twijfelen of ontkennen. 

Bel bij spoed altijd 112; als er geen spoed is, kun je het best contact opnemen met je huisarts. Heb je behoefte aan persoonlijke hulp of advies, of weet je niet zeker of je hulp nodig hebt? Dan kun je (anoniem) contact opnemen met een hulplijn:

• Hulplijn MIND: 0900-1450 > je kunt bellen, chatten, WhatsAppen of mailen met een hulpverlener
• Informatie-, advies- en steunpunt (ook als je een naaste bent) Stichting JIJ: 010-7370847
• Stichting Kiem helpt ouders, naasten en professionals om signalen eerder te herkennen, zodat mensen sneller passende hulp krijgen. Op stichtingkiem.nl/hulp vind je informatie over eetstoornissen en waar je terechtkunt voor hulp.

IK WIL GRAAG HULP

Het onderzoek bevat veel gedetailleerde cijfers over het zelfbeeld, eetgedrag en lichaamsbeeld dat vrouwen hebben en welke factoren daarop van invloed zijn. De komende tijd zullen we in de rubriek 'Achter het cijfer' meer details over het onderzoek met je delen. Volg Women’s Health daarom via de bekende kanalen om niets van dit onderzoek te missen. 

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.