Welke herinneringen blijven het langst onaangetast bij mensen met dementie?

Een bruiloft, een eerste liefde of het kopen van je eerste huis: sommige momenten kunnen diep verweven raken in je geheugen. Iemand met dementie kan soms nog herinneringen van vroeger ophalen, terwijl recentere gebeurtenissen juist moeilijker terugkomen. Maar welke herinneringen blijven het langst hangen – en waarom?

Vera Otten, adviseur dementieonderzoek bij Alzheimer Nederland, legt uit hoe dit zit en wat je als naaste kunt doen.

Je geheugen is geen archiefkast

Om te begrijpen welke herinneringen het langst intact kunnen blijven bij iemand met dementie, is het eerst belangrijk om te weten hoe een herinnering wordt opgeslagen. Je brein is namelijk geen archiefkast waar alle herinneringen op één plek liggen en er bij dementie af en toe eentje uit verdwijnt.

Een herinnering zit volgens Otten juist verweven over verschillende plekken in het brein. En daarin zit meteen een deel van het antwoord op de vraag waarom sommige herinneringen langer kunnen blijven bestaan. ‘Herinneringen die heel erg verweven zijn in je brein, blijven waarschijnlijk ook het langst bestaan’, zegt Otten.

Herinneringen van vroeger blijven vaak langer hangen

Ook onderzoek wijst erop dat niet iedere herinnering op dezelfde manier wordt aangetast. Een systematische review uit 2025 verzamelde 83 studies naar het autobiografisch geheugen van mensen met de ziekte van Alzheimer. Daaruit kwam naar voren dat herinneringen van langer geleden vaak beter behouden bleven dan recentere herinneringen. Wel benadrukken de onderzoekers dat dit patroon niet in iedere studie werd gevonden.

Daarbij is het belangrijk om te benoemen dat deze studie alleen naar de ziekte van Alzheimer keek. Dementie is een verzamelnaam voor verschillende hersenaandoeningen en het geheugen kan daarbij op verschillende manieren worden aangetast.

‘Daar zitten verschillen in, met name door de verschillende hersengebieden die worden aangetast’, legt Otten uit. Ook verschilt dit per persoon. Je kunt daardoor niet zomaar stellen dat bij een bepaalde vorm van dementie bepaalde herinneringen altijd langer blijven bestaan.

En hoe zit het met emotionele herinneringen?

Je trouwdag, de geboorte van een kind of iets anders met een grote impact dragen een flinke emotionele lading met zich mee. En dat kan een rol spelen in hoe sterk een herinnering wordt opgeslagen.

‘Emotie is ook een onderdeel van een herinnering, waardoor die heel sterk in je brein is opgeslagen en verweven is in verschillende gebieden’, legt Otten uit. Wat veel emotie oproept, verschilt daarbij per persoon. Voor de één kan dat een eerste huis zijn, voor de ander een eerste baan.

Dat betekent echter niet automatisch dat alle emotionele herinneringen bij dementie altijd langer intact blijven. 

Beelden, geuren en geluiden ook?

Niet alleen emotie speelt een rol bij herinneringen. Ook zintuiglijke prikkels, zoals beelden en geuren, kunnen onderdeel zijn van hoe een herinnering in je brein is opgeslagen, vertelt Otten. Ook iets vaak herhalen of er regelmatig over praten kan ervoor zorgen dat een herinnering sterker is opgeslagen.

Muziek is daarbij extra interessant. Volgens Alzheimer Nederland activeert het luisteren naar muziek verschillende gebieden in het brein. Muziek heeft ritme, soms ook tekst en wordt vaak samen met anderen gemaakt of beleefd. Ook bij mensen met dementie lijkt muziek verschillende hersengebieden te kunnen activeren, al is daar minder onderzoek naar gedaan.

Een bekend liedje kan zo soms een trigger zijn naar een herinnering die moeilijker toegankelijk is. ‘Als je dan iets gaat doen wat jullie altijd samendeden, een fotoboek gaat bekijken of een liedje opzet, dan kan dat gevoel inderdaad weer terugkomen en die herinnering weer bovenkomen’, legt Otten uit.

Iemand vergeten, maar het gevoel niet

En misschien is dit juist iets waardevols voor naaste. Want wat als iemand niet meer lijkt te weten wie je bent? Betekent dat automatisch dat het gevoel dat bij jou hoort ook verdwenen is?

Dat hoeft volgens Otten niet zo zwart-wit te zijn. Als iemand je niet meer lijkt te herkennen, kan iets vertrouwds soms toch weer een gevoel van verbinding oproepen. Denk aan samen iets doen wat jullie vroeger vaak deden, zoals we al eerder benoemde foto’s bekijken, een liedje opzetten etc.

Ook dit verschilt weer enorm per persoon zegt Otten, maar haar advies is om het vooral aftewegen op de persoon. Wat riep bij diegene vroeger veel gevoel op? Welke gebeurtenissen hebben jullie samen meegemaakt? Een vakantie, een bruiloft of muziek waar jullie samen naar luisterden: ‘Ga samen op zoek naar die momenten van verbinding,’ zegt Otten.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.