Dit moet je weten

Deze spieren worden vaak als eerste zwakker als je ouder wordt

Praat mee!
Stagiair online redactie
Jill combineert haar liefde voor goed eten graag met CrossFit en vindt dat na elke maaltijd nog plek is voor een toetje.

GettyImages

GettyImages

Je dertiger jaren: je weet steeds beter wat je wilt, maar je spieren beginnen misschien langzaam hun eigen plan te trekken. Merk je dat je benen wat sneller moe worden na een avondje stappen of tijdens een concert? Dat hoeft natuurlijk niet meteen iets met spierverlies te maken te hebben. Zeker niet als je het wel héél bont hebt gemaakt. Maar vanaf je dertigste kan je spiermassa wel geleidelijk afnemen.

Reden tot paniek? Zeker niet. Maar wél interessant om te weten welke spieren het gevoeligst zijn voor veroudering en wat je kunt doen om ze sterk te houden. Fysiotherapeut Marjolijn Smit, van Mindful Fysiotherapie Nijmegen, legt uit welke spieren extra aandacht verdienen en hoe je ze zo lang mogelijk sterk houdt.

Waarom worden je spieren zwakker als je ouder wordt?

Helaas ontkomen ook je spieren niet aan het ouder worden. Vanaf ongeveer je dertigste kan je spiermassa geleidelijk beginnen af te nemen. Na je vijftigste wordt dat proces vaak duidelijker, legt Smit uit. Bij vrouwen kan ook de overgang een extra rol spelen door hormonale veranderingen.

Toch verandert er meer dan alleen je spiermassa. Ook je snelle krachtvermogen kan achteruitgaan. En daar spelen je type 2-spiervezels een belangrijke rol in. Je wat? Klinkt ingewikkeld, maar dat valt best mee.

'Type 2-spiervezels zorgen voor snelle, krachtige bewegingen, zoals opstaan, traplopen en jezelf opvangen bij struikelen', legt Smit uit. Juist deze spiervezels zijn gevoelig voor veroudering. Daardoor kan zowel je spierkracht als je vermogen om snel te reageren achteruitgaan.

Welke spieren gaan het snelst achteruit?

Was het maar zo overzichtelijk dat al je spieren in hetzelfde tempo achteruitgingen. Helaas bestaat er niet zo’n strak schema. Hoe snel je spiermassa verliest, hangt namelijk van verschillende factoren af. 'Inactiviteit, ziekte of een periode van bedrust kunnen het spierverlies versnellen', legt Smit uit.

Bovendien blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat sommige spiergroepen gevoeliger zijn voor veroudering dan andere. Onderzoekers bekeken 47 studies waarin de spieromvang van jongere en oudere volwassenen werd vergeleken. En wat bleek? Vooral bij de heupbuigers en quadriceps – de spieren aan de voorkant van je bovenbenen – zagen onderzoekers relatief grote verschillen. Zo waren de quadriceps bij oudere volwassenen gemiddeld zo'n 27 procent kleiner dan bij jongere volwassenen.

Betekent dit dat jouw bovenbenen als eerste aan de beurt zijn?

Niet per se. Het onderzoek laat namelijk niet zien welke spieren als eerste achteruitgaan, maar wel dat de verschillen tussen spiergroepen behoorlijk groot kunnen zijn.

Ook Smit ziet in haar praktijk regelmatig spierverlies in de bovenbenen en billen. 'Bij de bovenbeenspieren en bilspieren zie ik het vaakst atrofie', vertelt ze. Oftewel: spieren die in omvang afnemen. En juist deze spiergroepen heb je vaker nodig dan je misschien denkt. Niet alleen tijdens je legday, maar ook bij allerlei alledaagse bewegingen.

Sterke benen en billen: meer dan alleen een goede legday

Je bil- en beenspieren vormen een fundament voor je stabiliteit, mobiliteit en zelfstandigheid. Even opstaan van de bank, de trap oplopen of iets van de grond pakken: een fulltime job voor je beenspieren, zonder dat je het doorhebt.

Wanneer ze zwakker worden, kunnen zulke alledaagse bewegingen steeds meer moeite kosten. Volgens Smit zie je dat soms zelfs terug in iemands looppatroon. 'Mensen gaan bijvoorbeeld met gebogen knieën lopen.'

Op deze signalen wil je ook letten

Daarnaast zijn er ook subtielere signalen. Denk aan moeite met opstaan uit een lage stoel, minder stabiel staan wanneer je je sokken aantrekt of sneller vermoeid raken wanneer je langere tijd staat. Ook kan het lastiger worden om jezelf snel op te vangen wanneer je struikelt. Zulke veranderingen kunnen verschillende oorzaken hebben en wijzen niet automatisch op spierverlies.

Hoe snel dit proces verloopt, verschilt per persoon. Naast beweging, voeding en lichamelijke gezondheid speelt ook je mentale gezondheid een rol. Zo kan iemand door somberheid minder bewegen of bepaalde bewegingen vermijden uit angst voor pijn of blessures. En juist wanneer je je spieren minder gebruikt, kunnen ze verder verzwakken.

Wat kun je doen om je spieren sterk te houden?

Het goede nieuws? Je kunt zelf veel doen om je spieren zo lang mogelijk sterk te houden. Volgens Smit zit de kracht juist in de combinatie van verschillende vormen van training. 'De basis blijft reguliere krachttraining, aangevuld met balans- en functionele oefeningen', zegt Smit.

Daarnaast kan helpen om je explosiviteit te trainen. Denk bijvoorbeeld aan squats waarbij je gecontroleerd maar vlot omhoogkomt, of je maakt er jumping squats van – mits je lichaam dat toe laat. Bouw zulke oefeningen wel geleidelijk op.

En vergeet je voeding niet. Voldoende energie, eiwitten en andere voedingsstoffen zijn belangrijk om je spieren te laten herstellen en spiermassa op te bouwen.

Een laatste tip: wacht niet tot je merkt dat je spieren zwakker worden

'Blijf nieuwe dingen uitproberen. Blijf je spieren uitdagen met krachttraining, maar train ook je balans en snelheid', adviseert Smit.

Je hoeft dus echt niet iedere training tot het uiterste te gaan. Juist door je spieren regelmatig op verschillende manieren uit te dagen, kun je ze zo lang mogelijk sterk houden. Want je spieren mogen dan naarmate je ouder wordt hun eigen plannen hebben, dat betekent niet dat jij daar geen inspraak op hebt.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.