Meike verloor haar vader aan alzheimer: ‘Ik had vaker een beroep op hem als vader willen doen’

Bij alzheimer denk je waarschijnlijk al snel aan geheugenverlies. Maar de ziekte kan zich ook heel anders uiten. Dat merkte Meike de Boer (33) toen haar vader Ger van der Gaast op jonge leeftijd de diagnose kreeg. Bij hem waren het vooral problemen op visueel vlak. Wat hij zag kwam niet goed meer over in zijn hersenen.

Ger overleed in 2017 op 66-jarige leeftijd aan de gevolgen van alzheimer. In de zeven jaar daarvoor zag Meike haar vader steeds verder achteruitgaan en veranderde hun vader-dochterrelatie langzaam. Toch bleef Ger zo lang mogelijk actief, sprak hij openlijk over zijn ziekte en zette hij zich in voor betere zorg.

Op Wereld Alzheimer Dag blikt Meike terug op die periode. Want juist nu beseft ze dat ze haar vader soms misschien iets te veel als iemand zag voor wie gezorgd moest worden, en te weinig als de vader die hij óók nog steeds was.

Wie was Ger vóór alzheimer?

‘Hartelijk, lief en zachtaardig’, zo omschrijft Meike haar vader. Ger werkte als docent verpleegkunde en stond bekend om zijn humor. ‘Zijn leerlingen vonden hem altijd een hele leuke docent met wie ze grapjes konden maken.’ Ook thuis speelde humor een grote rol. Meike omschrijft hun band bijna als een vriendschap. ‘We maakten veel grapjes samen en op verjaardagen zat ik ook het liefst bij hem.’

In 2010 veranderde er veel. Meike was achttien toen Ger de diagnose alzheimer kreeg. Haar vader wist het toen zelf al een paar maanden, maar had bewust gewacht met het vertellen omdat Meike midden in haar eindexamens zat. Pas tijdens de vakantie vertelde hij het haar.

De symptomen waren er al

Achteraf vielen steeds meer dingen op hun plek. Ger had eerder een netvliesloslating gehad en problemen met zijn zicht werden daarom eerst daaraan gekoppeld. Zo raakte hij tijdens het autorijden regelmatig een stoeprand. ‘Ik maakte hem weleens belachelijk als hij weer een stoeprandje raakte. Ik zag daar de humor van in. Achteraf is dat wel pijnlijk, omdat het voor hem toen al duidelijk was dat dit iets was wat niet meer over zou gaan.’

Toen Meike zich na de diagnose in alzheimer ging verdiepen, herkende ze haar vader niet echt in de verhalen die ze las. ‘Het ging vaak over oudere mensen, waarbij de vorm van dementie heel anders was.’ Dus begon ze vooral haar vader zelf vragen te stellen van wat hij wel of niet zag. 

Van dochter naar een soort moederrol

Ger ging achteruit en verhuisde uiteindelijk naar een zorginstelling. Langzaam veranderde daarmee ook hun relatie. ‘Je zag het in kleine dingen. Bijvoorbeeld als eten van zijn vork viel. Dan schoot ik gewoon heel snel in die moederrol.’

Ze konden gelukkig nog steeds samen lachen, maar de ouder-kindrol draaide steeds verder om. Meike ging zorgen, opletten en helpen. En soms kwam daar ook ongeduld bij kijken. ‘Als hij bijvoorbeeld zijn jas niet zag terwijl die voor hem hing, werd ik heel ongeduldig.’ Ger zelf had ondertussen goed door wat hem overkwam. Door zijn achtergrond in de verpleegkunde kende hij de ziekte wist hij wat hem te wachten stond.

‘Op mijn studie praatte ik er eigenlijk niet over’

Opvallend genoeg deelden Ger en Meike hun verhaal regelmatig in de media, maar op haar studie hield Meike haar thuissituatie juist voor zichzelf. ‘Ik kwam daar om het over mijn studie te hebben.’ Haar studie was een plek waar ze even gewoon Meike kon zijn. Niet de dochter van een vader met alzheimer en niet de mantelzorger.

Ook haar verdriet hield ze vaak voor zichzelf. ‘Ik denk dat als iemand nog niet is overleden, er weinig ruimte is om het verdriet echt te delen. Mensen denken: zoveel is er toch ook weer niet aan de hand? Je kunt nog een gesprek met hem voeren, hij herkent je nog en je ziet hem regelmatig.’ Achteraf ziet ze dat niet alleen haar omgeving de situatie soms kleiner maakte dan die was. Dat deed ze zelf ook.

Ger bleef actief

Ondertussen wilde Ger vooral niet alleen als patiënt worden gezien. Hij bleef zo actief mogelijk en gaf onder andere gastlessen op het mbo als ervaringsdeskundige.

‘Hij wilde voor zichzelf nog belangrijk zijn. Hij wilde nog een functie hebben in de maatschappij door die lessen te geven en erover te blijven praten.’ Ook sprak hij zich uit over de zorg. Hij vond dat mensen in een zorginstelling soms te veel als patiënt en te weinig als mens werden behandeld.

Even was hij weer haar vader

Twee momenten zijn haar altijd bijgebleven. Toen haar relatie uitging en later toen haar kat overleed. Meike ervaarde toen zelf enorm verdriet waardoor ineens de rollen weer even veranderden.

‘Door mijn kwetsbaarheid schoot hij weer in die vaderrol. Hij kon er voor een moment weer voor mij zijn en dan hoefde het een keer niet om hem te draaien.’ Achteraf had ze dat vaker willen doen. Hem om advies vragen. Hem ergens bij betrekken. Een beroep op hem doen als vader, ook als niet alles meer lukte.

‘Als die persoon je vader is, doe dan ook als vader een beroep op hem.’ Dat hoeft volgens haar helemaal niet groot te zijn. Vraag om advies of laat iemand erbij zitten terwijl je een bijvoorbeeld een kast in elkaar zet. Het gaat er vooral om dat iemand niet alleen degene wordt voor wie gezorgd moet worden.

Na zijn overlijden kwam er ook opluchting

Ger overleed in 2017. Naast verdriet voelde Meike toen ook opluchting. ‘Op het moment van overlijden beseften mensen pas dat het eigenlijk wel heel heftig was, zeker op zo'n jonge leeftijd. Terwijl het op dat moment voor mij eigenlijk als een opluchting voelde.’

Jarenlang was ze bezig geweest met bezoeken, wassen draaien, hem bezighouden en moed inspreken. Met liefde, maar het vroeg veel van haar. Bovendien was het afscheid voor haar niet pas begonnen toen Ger overleed.

‘Omdat het zo'n degeneratieve ziekte is, breekt er iedere keer een klein stukje af. Daardoor moet je je iedere keer opnieuw aanpassen en de nieuwe werkelijkheid accepteren.’

Wat alzheimer niet van hem afpakte

Bijna negen jaar later vraagt Meike zich nog weleens af hoe hun relatie eruit zou hebben gezien als haar vader niet ziek was geworden. Maar als ze aan Ger terugdenkt, denkt ze niet alleen aan alzheimer. Hij bleef vrienden zien, maakte zelfs nieuwe vrienden en bleef de sociale man zoals mensen hem kende.

Ook Meike probeert iets uit die periode mee te nemen. Ze heeft geleerd dat kwetsbaarheid delen een band juist kan versterken - iets wat ze vroeger veel minder makkelijk deed. Gelukkig leeft Ger voort in andermans gedachten. ‘Hij heeft veel harten verwarmd en levens veranderd, bijvoorbeeld die van zijn studenten.’

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.