Zijn sommige bewerkte voedingsmiddelen slechter dan andere? Diëtisten leggen het verschil uit

Bewerkte voeding heeft inmiddels ongeveer dezelfde reputatie als die ene toxic ex die je het liefst op afstand houdt. Veel mensen proberen het liefst zo ver mogelijk uit de buurt te blijven van alles wat uit een verpakking komt. Maar zo zwart-wit ligt het helemaal niet, zeggen diëtisten. 

Volgens diëtist Morgan Walker draait het vooral om hoe een product is bewerkt en wat eraan is toegevoegd. ‘De term bewerkte voeding wordt vaak negatief gebruikt, terwijl bewerking op zichzelf niet per se slecht is’, legt ze uit.

Niet alle bewerkte voeding is ongezond

‘Bewerkt’ betekent simpelweg dat een product is veranderd ten opzichte van de oorspronkelijke vorm. Denk aan bonen in blik, havermout, gedroogd fruit of volkoren pasta. Dat bewerken heeft soms juist voordelen. Het kan voeding langer houdbaar maken, veiliger maken om te eten of ervoor zorgen dat voedingsstoffen beter behouden blijven. 

Als er nog meer aan wordt toegevoegd

Pas wanneer producten heel veel bewerkingsstappen doorgaan en er allerlei ingrediënten worden toegevoegd - zoals geraffineerde suikers, oliën, smaakstoffen en emulgatoren - spreken experts vaker van ultra-bewerkt eten. En juist van die producten weten onderzoekers dat te veel ervan eten minder goed is voor je gezondheid.

Dit is waar diëtisten het eerste naar kijken

Volgens diëtisten zegt de ingrediëntenlijst vaak al veel. Hoe korter en herkenbaarder die lijst is, hoe beter meestal. ‘Zie je ingrediënten zoals havermout, melk, bonen, noten of volkoren granen, dan is een product meestal minder sterk bewerkt’, zegt Walker. Maar sommige ingewikkeld-klinkende ingrediënten zijn ook minder eng dan ze lijken. 

Een schaap in wolfskleren?

Stoffen zoals citroenzuur of ascorbinezuur, oftewel vitamine C, worden regelmatig toegevoegd om producten langer vers te houden. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij groenten in blik, diepvriesfruit of jam. Ingrediënten waar experts iets kritischer op zijn, zijn kunstmatige zoetstoffen, stabilisatoren en emulgatoren. Die komen vaker voor in ultra processed foods (UPF's) en worden in sommige onderzoeken gekoppeld aan darmklachten.

Toegevoegde suikers blijven een dingetje

Waar we ook wat kritischer op mogen zijn, zijn suikers. Suiker die van nature in fruit of zuivel zitten, werken anders in je lichaam dan toegevoegde suikers in frisdrank, koekjes of ontbijtgranen. Volgens onderzoekers hangt een hoge inname van toegevoegde suikers samen met een grotere kans op gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten. Ook bevatten producten met veel toegevoegde suikers vaak minder voedingsstoffen die je lichaam juist wél nodig heeft.

Schijn kan bedriegen

‘Zelfs producten die gezond lijken, kunnen verrassend veel toegevoegde suikers bevatten’, zegt diëtist Brannon Blount. Denk bijvoorbeeld aan granola, proteïnerepen of sommige notenpasta’s. Diëtisten raden daarom aan om bij verpakte producten even naar het label te kijken. Producten met weinig toegevoegde suikers zijn meestal een betere keuze.

Zout is niet alleen een probleem bij chips

Ook zout kan snel oplopen zonder dat je het doorhebt. Vooral in vleeswaren, sauzen, instant noodles en hartige snacks zit vaak behoorlijk wat sodium. Een beetje zout heeft je lichaam nodig, maar structureel te veel binnenkrijgen wordt gelinkt aan een hogere kans op onder andere hart- en vaatziekten.

Volgens experts is het slim om producten met extreem hoge hoeveelheden zout niet standaard te eten. Al ligt het ook aan je levensstijl. Iemand die veel sport en zweet, heeft bijvoorbeeld andere behoeften dan iemand met een hoge bloeddruk. 

Eiwitten en vezels maken een groot verschil

Diëtisten kijken overigens niet alleen naar wat er niet in een product zit, maar juist ook naar wat een snack wél toevoegt. Eiwitten helpen bijvoorbeeld bij spierherstel en zorgen ervoor dat je langer vol zit. Vezels zijn belangrijk voor je darmen, bloedsuiker en verzadiging.

‘Kleine hoeveelheden vezels lijken misschien niet veel, maar gedurende de dag telt dat behoorlijk op’, legt diëtist Kelsey Kunik uit. Daarom zijn snacks met relatief veel eiwitten en vezels vaak een betere keuze dan producten die vooral bestaan uit snelle suikers en weinig voedingsstoffen bevatten.

Je hoeft echt niet perfect te eten

Volgens experts hoeft gezonde voeding helemaal niet te betekenen dat je nooit meer iets uit een verpakking mag eten. Het gaat veel meer om het totaalplaatje van wat je eet. 

Dus ja, zoveel mogelijk onbewerkte voeding blijft een goed idee. Maar een bak hummus, diepvriesfruit of een soep uit blik maakt je eetpatroon echt niet ineens ongezond.

Dit is een syndication van Women’s Health US.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief. Wil je bijdragen aan ons onderzoek naar eetgedrag, lichaamsbeeld en mentale gezondheid? Hier vind je de enquête!