Volkoren product of misleiding? Zo weet je het zeker

Brood, pasta, wraps of crackers: er zijn tal van producten die het label ‘volkoren’ dragen. Op TikTok gaan video’s rond van mensen die waarschuwen dat dat label niet altijd terecht is. WH zocht uit hoe dat zit én hoe je checkt of jouw pasta écht volkoren is. 

In Nederland mag een product niet zomaar ‘volkoren’ worden genoemd. Er zijn allerlei eisen waar een product aan moet voldoen voordat het dit label met trots mag dragen. Volgens de TikTok-video’s van verschillende diëtisten is de term ‘volkoren’ zelfs alleen beschermd voor brood. Dat zou volgens hen betekenen dat je voor alle andere producten altijd eerst de ingrediëntenlijst moet checken.

Via het Voedingscentrum en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) ontdekten we al snel dat dat iets genuanceerder ligt. Al kan het nooit kwaad om voor de zekerheid de ingrediëntenlijst erop na te lezen. Dat zit zo. 

Wat is volkoren? 

Volkorenbrood is de populairste broodsoort onder Nederlanders. En dat is niet gek als je kijkt naar de gezondheidsvoordelen: volgens het Voedingscentrum passen volkorenproducten zoals volkorenbrood, volkorenpasta en zilvervliesrijst in een gevarieerd voedingspatroon. Ze helpen namelijk beschermen tegen ziekten en bevatten belangrijke voedingsstoffen zoals koolhydraten, ijzer, B-vitamines en vezels. En die vezels dragen weer bij aan een goede darmwerking en stoelgang. 

Wanneer is een product volkoren? 

Volkorenproducten bevatten honderd procent volkoren meel. Dat betekent dat er - anders dan bij bijvoorbeeld bruinbrood - geen mix is met een andere meelsoort. Volgens de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit mag je een product alleen volkoren noemen als het gebruikte meel is gemaakt van hele graankorrels. Daarvoor moet de zetmeelrijke kern, de kiem en de zemel van de graansoort zijn gebruikt en in de natuurlijke verhouding in het meel aanwezig zijn. 

Welke producten mogen ‘volkoren’ worden genoemd? 

Alle producten die honderd procent volkorenmeel bevatten, mogen ‘volkoren’ worden genoemd. Dat geldt dus niet alleen voor brood, maar ook voor pasta, couscous, crackers, toastjes en koekjes. Is er een mix met een andere, niet-volkoren, meelsoort? Dan is het product dus niet honderd procent volkoren en mag ‘volkoren’ niet op de verpakking staan.

In dat geval mag er volgens de NVWA wel op de verpakking vermeld worden hoeveel volkorenmeel er is gebruikt. Bevat een pak crackers bijvoorbeeld vijftig procent volkorenmeel en is de andere vijftig procent bloem? Dan kan dit zo op de verpakking staan: ‘cracker met 50% volkorenmeel en 50% bloem’. Zolang voor de consument maar duidelijk is dat een product niet volledig volkoren is. 

Toch zijn er valsspelers

Klinkt simpel, die regels. Toch lijken veel voedselproducenten vals te spelen, blijkt uit onderzoek van de NVWA in 2024. Van de 190 ‘volkoren’ producten die ze onderzochten, hadden er 51 niet zo genoemd mogen worden. Het ging om voedingswaren als koekjes, crackers, beschuit en pasta. Na het onderzoek pasten de meeste producenten de verpakking aan of haalden het product zelfs uit het schap.

Kun je er nu dan gewoon vanuit gaan dat alle producten in het schap waarop staat ‘volkoren’ daadwerkelijk volkoren zijn? Nee, dat helaas niet. Hoewel er in 2024 een boel ‘foute’ verpakkingen uit het schap zijn gehaald, is er daarna geen onderzoek meer geweest. Dus of er nu nog sprake is van misleiding in de supermarkt, is volgens de NVWA onbekend.

Hoe check ik of een product écht volkoren is?

Om zeker te zijn dat een product volkoren is, kun je dus maar beter de ingrediëntenlijst even nalezen. Vooral bij crackers, beschuit, koekjes, of pasta. Staat er op de ingrediëntenlijst ‘100% volkorenmeel’, ‘100% volkoren tarwemeel’ of ‘100% volkoren durumtarwe’? Of staat er een volkoren meelsoort genoemd zonder andere niet-volkoren meelsoorten (zoals bloem)? Dan is het product écht volkoren. Als het percentage van het volkorenmeel niet honderd procent is, of volkorenmeel is gemixt met een andere meelsoort, is het mogelijk niet volledig volkoren. 

Volgens het Voedingscentrum is er wel een uitzondering: soms wordt volkorenmeel gemaakt door het samenvoegen van de gescheiden bestanddelen in hun natuurlijke verhouding. De ingrediënten bloem, zemel en kiem worden dan toegevoegd en kunnen als aparte onderdelen op de ingrediëntenlijst staan. Samen zorgen ze ervoor dat het product tóch volkoren is, zonder dat 'volkorenmeel' in de ingrediëntenlijst te vinden is. Even goed opletten dus.

Tja, niemand zei dat het makkelijk ging worden. Maar hopelijk zie je nu door de bomen het bos weer een beetje verschijnen. Want je kunt een stuk beter bewuste keuzes maken in de supermarkt als je weet wat je koopt. Geen marketingpraatjes, maar écht volkoren koekjes, pasta, of crackers. En met één blik op de ingrediëntenlijst wordt je daarin al een stuk wijzer.

Bronnen: Voedingscentrum en Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.