Waarom je op warme dagen juist zin hebt in zout en vet (en hoe je dit gezond opvangt)

Heb je al zomerkriebels? Die vlinders in je buik omdat de zon het leven wat mooier maakt. Maar wacht, dat zijn geen vlinders, dat is gerommel. Geen kriebels, maar zomercravings.

Om de een of andere reden heb je op en rond warme dagen vaker zin in zoute en vette voeding. De hamburger met friet is nu nóg verleidelijker dan de salade, chips wint het van yoghurt met fruit en uh, toch maar wat hapjes bij de cocktail op het terras doen? We leggen je uit hoe dit kan, en hoe je bewuste keuzes blijft maken.

Waarom smaakt de zomer naar snacks?

Zweten en zout

Van de eerste had je vast al een vermoeden. Door warm weer zweet je, je verliest vocht en zout. Misschien dat je daarbij te weinig drinkt omdat je allemaal leuke dingen aan het doen bent. Vervolgens loop je van het strand naar het terras en, oef, wat zien die bitterballen er verleidelijk uit.

Je bent niet hongerig, je bent gewoon een klein beetje uitgedroogd. Voordat je de keuze maakt, drink even twee glazen water met misschien een beetje zout - niet uit de zee, gewoon uit een glas. Misschien verandert het je keuze. Zoals voetballegende Johan Cruijff zei: ‘Voordat ik een fout maak, maak ik die fout niet.’

Vet warm? Vette hap

Dit onderzoek in China bewijst dat zowel heet als koud weer je eetgedrag verandert. ‘We vonden dat warm weer koolhydraat- en eiwitinname vermindert, maar niet de vet-inname. Koud weer laat alle macronutriënten toenemen, en vooral vetten’, zeggen Ma en collega’s. Ze zijn bang dat warmte een dieet hoog in vet bevorderen.

Hoe dat komt? ‘De veranderingen in voeding worden vooral gevormd door psychologische reacties op thermische stress.’ Kortom: je lijf is bezig met je temperatuur reguleren. Deze onverwachte bezigheid is een stressfactor. En stress is direct verbonden aan de voedingskeuzes die je maakt. ‘Technologie die binnenshuis thermisch comfort leveren (ventilators of airco) kunnen de cravings iets verminderen.

Geen honger, of toch…

Tijdens de zomer heb je misschien minder trek. Hier lees je waarom dat precies is. Dus je slaat je ontbijt over, neemt een paar lichte snacks in de middag en komt de dag prima door. Zo lijkt het. Totdat het avond wordt en een beetje afkoelt, nu worden de zomercravings gecombineerd met jouw teruggekeerde honger. Snacken geblazen.

We weten het, het is lastig. Maar het is ook zeer verstandig om overdags genoeg te eten. Richt je op meerdere kleine maaltijden, eiwitten en vezels om gedurende de dag verzadigd te zijn, zonder dat je last hebt van te veel eten. Zo maak je ook betere keuzes als de zon onder is.

Lekker weer, lekker voer

Cultuur speelt ook een factor. We associëren lekker weer met lekker eten. Gezellig wat drinken op het terras, genieten van het leven, genieten van lekker eten. Het ‘hoort erbij’, zouden we zeggen om de bitterballen te verantwoorden. Prima natuurlijk, en groot gelijk, maar het is weer zo’n factor die je keuzes beïnvloedt.

Opeens wordt een zomerdag een verborgen proces van groepsdruk en identiteit. Zaken die een sterke rol spelen in je eetgedrag. ‘Je gaat toch geen saaie salade eten? Het is heerlijk weer.’ En jij bent ook een levensgenieter, waarom zou je op zo’n dag dan bewuste keuzes maken. Bah. Pass de frietjes, wil je?

’S nachts woelen, overdag smullen

Warmte beïnvloedt je slaapkwaliteit. Dat heb je vast al eens ondervonden. En hoe heter het is, hoe groter het effect, wijst onderzoek uit. Er is ook weinig bewijs dat je je hier snel aan aanpast. Dat is vervelend voor je slaap, maar ook slecht voor je voedingskeuzes.

Een tekort aan slaap verandert niet alleen waar je zin in hebt – eten met veel calorieën; zoute en vette snacks dus – het vermindert ook je wilskracht en vermogen om die keuzes te evalueren en eventueel veranderen. Tel daar alle bovenstaande, craving-versterkende factoren bij op, en je hebt een recept voor falen. Iets waar je waarschijnlijk níét naar cravet.

Kun je jouw cravings oplossen met ‘gezonde’ keuzes?

Krijg jij zin in zout en vet? Dan kun je aan de eisen van je lijf voldoen met gezondere snacks dan bitterballen en burgers, zoals:

• Edamame bonen met zout (zout)
• Augurken (zout)
• Kruidige kikkererwten (zout)
• Gekruide komkommer met olijfolie (zout en vet)
• Volle yoghurt (vet)

Cognitieve defusie

Maar, laten we eerlijk zijn: cravings zijn vaker mentaal dan lichamelijk. Het is niet je lijf die de snacks wil voor energie, het is voor de zalige verzadiging van je ziel. Kun je die voor de gek houden met zoute en vette health foods? Nah.

In plaats van je brein voor de gek te houden, kun je er beter mee onderhandelen: cognitieve defusie. Deze mentale tactiek werkt (bewezen) om cravings te kunnen, verklaren, plaatsen en tegenwerken. Bij cognitieve defusie kijk je van een afstandje naar je eigen gedachten. Neem een stapje terug.

‘Oh, ik moet echt een hamburger met friet hebben.’ Oke, waarom móét je dat? Herkennen en erkenning zijn de eerste stappen. Nu kun je, in plaats van eraan toegeven, ermee onderhandelen. Misschien eerst twee glazen water drinken en wat anders eten? Blijft het nog steeds? Stel jezelf de vraag: ‘Sluit dit eten aan op mijn huidige doelen? Brengt het me dichterbij, of verder weg?’

Vind de balans

Voor de duidelijkheid. Je kunt soms écht het doel hebben om even te genieten. Even een korte break van je dieet, of misschien past een hamburger nog precies in je macro’s voor deze dag. Niet de ideale invulling, maar misschien goed genoeg? Het antwoord hoeft niet altijd te zijn dat je een craving negeert, en je hoeft je ook niet altijd schuldig te voelen omdat je toegaf aan je cravings.

Cravings zijn normaal, en soms kunnen ze alleen opgelost worden door een verantwoorde portie van jouw craving te nemen. Al is het maar heel klein, of precies de portie die nog binnen je caloriebehoefte past. Bij balans hoort ook genieten. Het gaat mis als je continu toegeeft aan iedere craving, vooral als die een zomer lang versterkt worden door de warmte van de zon.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.